Ağıl dişinin çıxarılması

Dişsaxlayıcı müalicəyə üstünlük verilir, lakin bəzi hallarda daha ciddi problemlərdən qaçmaq üçün ağıl dişini çıxarmaq lazımdır:

• diş sırasında yer olmadığından «səkkizlik» qonşu azı dişlərini yerindən oynadır və ya dağıdır;
• diş yanlış istiqamətdə (bucaq altında) böyüyür, çeynəməyə mane olur, yumşaq toxumaları travmalayır;
• ağıl dişləri kariesdən dağılır və terapevtik müalicəyə tabe olmur;
• diş çıxmayıb və perikoronarit — diş ətində iltihab və irin yığılması yaradıb;
• «səkkizliklərdə» keyfiyyətlə təmizlənə bilməyən diş daşı toplanır.

Sadə çıxarılma

Diş sümükdən və diş ətindən tam çıxıbsa, ciddi şaquli yerləşirsə və digərlərinə mane olmursa, çıxarılma tez və çətinliksiz keçir. Həkim yerli anesteziya edir, dişi ehtiyatla laxladır və bütöv çıxarır, sonra yuvanı işləyir və lazım olduqda tikiş qoyur.

Mürəkkəb çıxarılma

Diş tam çıxmayıbsa, diş ətində yan yatırsa və ya qonşulara təzyiq göstərirsə — xüsusilə aşağı «səkkizliklərdə» — çıxarılma mürəkkəb olacaq. Həkim dişə çatmaq üçün diş ətini kəsir, bəzən bir az sümük toxumasını götürmək lazım gəlir. Diş möhkəm oturubsa, cərrah onu hissələrə bölüb mərhələlərlə çıxarır. Sonra hər şey diqqətlə yuyulur, lazım olduqda drenaj qoyulur və diş əti tikilir.

Əsas fərq «səkkizliklərin» quruluşu və yerləşməsi ilə bağlıdır. Onlar çənənin dərinliyində çıxır, buna görə stomatoloqun onlara çatması və manipulyasiya aparması fiziki olaraq çətindir. Əlavə risk amili kök sisteminin gözlənilməz formasıdır — aşağı ağıl dişlərində köklər güclü əyilmiş və ya bir neçə qola bölünmüş ola bilər.

Bu xüsusiyyətlər standart ekstraksiyanı daha ciddi cərrahi prosedura çevirir: əməliyyat həkimdən xüsusi bacarıq və təcrübə tələb edir, daha çox vaxt aparır və nəticədə ağıl dişinin çıxarılmasının qiyməti digər dişlərə nisbətən yüksəkdir.

• Aşağı çənədə sümük toxuması daha sıxdır, köklər çox vaxt mürəkkəb əyilmiş formadadır və aşağı çənə sinirinə yaxın yerləşə bilər — bu, cərrahdan xüsusi dəqiqlik tələb edir.
• Yuxarı çənədə sümük daha məsaməlidir, bu da işi bir qədər asanlaşdırır; lakin burada haymor cibinə yaxınlıq həlledici amilə çevrilir.

Hər iki halda dəqiq diaqnostika və həkimin təcrübəsi vacibdir; yanaşma həmişə konsultasiyadan sonra fərdi seçilir.

• Stomatoloq müayinəsi. Həkim dişin nə qədər çıxdığını, diş ətinin iltihablı olub-olmadığını, irin, qızartı, basanda ağrı olub-olmadığını qiymətləndirir. «Səkkizliyin» qonşu dişlə təmasda olub-olmadığını anlamaq xüsusilə vacibdir — ağrı və iltihab çox vaxt məhz təzyiqdən yaranır.
• Rentgenoqrafiya. Çıxarılmadan əvvəl məcburi mərhələ: köklərin sayını, uzunluğunu, formasını, istiqamətini, dişin dərinliyini, həmçinin sinirlərə və ya haymor ciblərinə yaxınlığı göstərir.
• Kompüter tomoqrafiyası (KT). Mürəkkəb hallarda — diş diş əti altında gizlənibsə, köklər bir-birinə qarışıbsa, kista və ya sinirə yaxınlıq şübhəsi varsa — millimetr dəqiqliyində mənzərə verən üçölçülü müayinə.

• Qəbul etdiyiniz dərmanlar barədə həkimə məlumat verin. Müvəqqəti və ya daimi preparat (məsələn, antikoaqulyantlar və ya hormonal vasitələr) qəbul edirsinizsə, mütləq stomatoloqa deyin — o, müalicə planını düzəldəcək və ya dərmanların müvəqqəti dayandırılması üzrə tövsiyə verəcək. Bəzi preparatlar qanın laxtalanmasına, digərləri anesteziyaya reaksiyaya təsir edir.
• Alkoqol və siqareti istisna edin. Çıxarılmadan bir gün əvvəl alkoqoldan imtina edin — o, qanaxmanı gücləndirə və anesteziyanın effektivliyini azalda bilər. Prosedurdan sonrakı ilk saatlarda da siqaret tövsiyə olunmur.
• 1,5–2 saat əvvəl yaxşı yemək yeyin. Ac insanda tüpürcək çox ifraz olunur və qan pis laxtalanır; üstəlik həkimdən çıxdıqdan sonra 2–3 saat yemək məhdud olacaq.

Seçim prosedurun mürəkkəbliyindən və pasiyentin narahatlıq səviyyəsindən asılıdır. Bütün hallarda ağrı istisna edilir.

• Yerli anesteziya demək olar ki, həmişə uyğundur: sahə tam həssaslığını itirir, pasiyent şüurlu qalır və ağrı hiss etmir.
• Sedasiya insan çox həyəcanlandıqda istifadə olunur: o, rahatlanır, gərginlik hiss etmir, lakin özü nəfəs alır.

Narkoz mürəkkəb əməliyyatlarda və ya bir qəbulda bir neçə dişin çıxarılmasında tətbiq olunur və fərdi seçilir.

Sadə çıxarılma diş çıxdıqda, kökləri düz olduqda və maneə olmadıqda mümkündür — stomatoloq kəlbətin və elevatorla işləyir, müdaxilə tez və az travmatik olur:

1. Anesteziya — diş ətinə inyeksiya ilə yerli anestetik yeridilir.
2. Dişin çıxarılması — keyitmədən təxminən 5 dəqiqə sonra stomatoloq dişi laxladır və çıxarır.
3. Yuvanın bakterisid işlənməsi — boşluq antiseptik məhlulla yuyulur, lazım olduqda kök qırıntılarından təmizlənir, tikiş qoyula bilər.
4. Tövsiyələr — pasiyent yaraya qulluq üzrə təlimat alır, təkrar müayinə təyin olunur.

Üçüncü azı dişi tam çıxmayıbsa və ya sümükdə qalıbsa, əyri və iri köklüdürsə, üfüqi yerləşirsə və ya tamamilə dağılıbsa, mürəkkəb çıxarılma lazımdır:

1. Anesteziya — əvvəlcədən seçilmiş preparat lazımi dozada; aşağı çənədə inyeksiya onun altından keçən sinirin yaxınlığına edilir, çünki sıx sümük toxumasından anestetik dişə çatmır.
2. Cərrahi çıxış — həkim skalpellə selikli qişanı kəsib kənara çəkir, lazım olduqda kök sisteminə çıxış üçün sümüyün bir hissəsini götürür.
3. Dişin çıxarılması — kəsiyi kiçiltmək və çıxarılmanı asanlaşdırmaq üçün diş hissələrə bölünə bilər.
4. Yaranın işlənməsi — sahə təmizlənir, iltihabın profilaktikası üçün özü sorulan dərman qoyulur, yara tikilir və antiseptiklə işlənir.
5. Tövsiyələr — qulluq və ağrıkəsicilər üzrə ətraflı təlimat; həkimin qərarı ilə antibiotiklər; təkrar gəliş günü — nəzarət müayinəsi və lazım olduqda sorulmayan tikişlərin götürülməsi.

• Ağzı yaxalamaq qəti qadağandır — yuvanı örtən qan laxtası yuyula bilər.
• Eyni səbəbdən, həm də infeksiya keçirməmək üçün yuvaya dil və barmaqla toxunmaq olmaz.
• Əməliyyatdan sonra 2–3 saat yemək olmaz.
• İlk iki gün əks tərəflə çeynəmək lazımdır.
• Bir sutka ərzində soyuq və isti yemək-içkidən çəkinmək lazımdır.
• Çıxarılma yerində yanağı isitmək olmaz — qanaxmaya səbəb ola bilər.
• Dişləri yalnız 12 saatdan sonra, yuvanı ehtiyatla yan keçərək fırçalamaq olar.

Daha ətraflı tövsiyələri əməliyyatdan sonra cərrahdan alacaqsınız.

«Hər ağıl dişini çıxarmaq lazım deyil. Düz böyüyübsə, dişləmə mane olmursa, qonşu dişlərə təzyiq göstərmirsə və narahatlıq yaratmırsa — saxlamaq olar. Lakin belə hallar daha az rast gəlinir. Əksər hallarda «səkkizliklər» ya tam çıxmır, ya da düzgün böyümür, ağrı verir, karies və ya irinləmə səbəbinə çevrilir. Üstəlik onlara fırça ilə çatmaq çox çətindir — bu, infeksiya riskinin yüksək olması deməkdir. Həkim çıxarmağı məsləhət görürsə, bu, «hər ehtimala qarşı» deyil, sonradan ciddi problemlərdən qaçmaq üçün əsaslı tədbirdir».

Cərrah, implantoloq