Dişin çıxarılması

Bu prosedur dişi saxlamaq artıq mümkün olmadıqda və ya təhlükəli olduqda lazımdır. Söhbət təkcə güclü ağrıdan deyil, qonşu dişlər, diş əti və hətta bütün orqanizm üçün riskdən gedir. Ən çox rast gəlinən göstərişlər:

1. Güclü dağılma. Dişin tac hissəsi elə dağılıb ki, plomb və ya tacla bərpanın mənası qalmır. Diş dayağını itirir, xroniki iltihab və daimi narahatlıq mənbəyinə çevrilə bilər. Çıxarılma ağırlaşmalardan qaçmağa və ağız boşluğunu sonrakı müalicəyə hazırlamağa imkan verir.
2. Kökün və ətraf toxumaların iltihabı. Baxımsız iltihabi proseslər uzun müddət demək olar ki, simptomsuz gedə bilər, infeksiya isə tədricən sümük toxumasını dağıdır. Terapevtik müalicə artıq effektiv deyilsə, çıxarılma yeganə ağlabatan çıxış yoluna çevrilir.
3. Ortodontik müalicəyə hazırlıq. Sıxlıqda və dişləm pozğunluqlarında bəzən diş sırasında yer açmaq lazımdır — breket müalicəsinə hazırlıq çərçivəsində həkim bir və ya bir neçə dişin çıxarılmasını tövsiyə edə bilər.
4. Ağıl dişləri. Çox vaxt düzgün böyümür, qismən çıxır və ya qonşu dişlərə təzyiq göstərir — bu, diş əti iltihabına, ağrıya, diş sırasının yerdəyişməsinə səbəb olur. Belə hallarda çıxarılma son tədbir deyil, gələcək problemlərin qarşısını almaq üsuludur.
5. İmplantasiyaya və ya protezləməyə hazırlıq. Diş sırası bərpa olunmazdan əvvəl implantın və ya protezin düzgün qoyulmasına mane olan problemli dişi çıxarmaq lazım ola bilər.

Əksər hallarda müvəqqətidir. Həkim insanın ümumi vəziyyətini qiymətləndirir və lazım olduqda proseduru daha uyğun vaxta keçirir. Prosedur aşağıdakı hallarda təxirə salına bilər:

• kəskin infeksion xəstəliklər;
• xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsi;
• nəzarətsiz təzyiq artımı;
• qanın laxtalanmasının pozulması;
• hamiləlik (müəyyən dövrlərdə).

Vəziyyət stabilləşdikdən sonra prosedur təhlükəsiz və artıq risksiz aparılır.

1. Yerli anesteziya. Yalnız müdaxilə zonası keyidilir. İnsan şüurludur, lakin ağrı hiss etmir.
2. Keçirici anesteziya. Mürəkkəb hallarda, bir neçə dişin çıxarılmasında istifadə olunur — daha dərin və uzunmüddətli effekt verir.
3. Sedasiya. Güclü qorxusu olan pasiyentlər üçün uyğundur — rahatlamağa və proseduru sakit keçirməyə kömək edir.

Müasir stomatologiya istənilən dişin ekstraksiyasını ağrısız və stressiz aparmağa imkan verir.

Xüsusi hazırlıq adətən tələb olunmur, lakin bəzi məqamları əvvəlcədən nəzərə almaq vacibdir:

• gəlişdən 2–3 saat əvvəl yemək yemək;
• həkimə qəbul etdiyiniz dərmanlar barədə məlumat vermək;
• xroniki xəstəliklər barədə danışmaq;
• adi ağız gigiyenasına əməl etmək.

Bu sadə addımlar proseduru maksimum rahat etməyə kömək edir.

Prosedur mərhələlərlə və tələsmədən keçir: pasiyent nə baş verəcəyini əvvəlcədən bilir, həkim isə vəziyyətə görə metod seçir.

Əvvəlcə müayinə və diaqnostika aparılır — çıxarılmanın sadə olacağı, yoxsa daha mürəkkəb manipulyasiyalar tələb edəcəyi əvvəlcədən aydınlaşır.

Diş rahat yerləşirsə və mürəkkəb kökləri yoxdursa, standart texnika tətbiq olunur: anesteziyadan sonra cərrah dişi ehtiyatla laxladır və yuvadan çıxarır. Belə hallarda prosedur az vaxt aparır və adətən asan keçirilir.

Daha mürəkkəb vəziyyətdə yanaşma dəyişir. Köklər əyridirsə, diş güclü dağılıbsa və ya dərində yerləşirsə, həkim mərhələlərlə işləyir: çox vaxt dişi hissələrə bölür ki, ətraf toxumaları travmalamadan maksimum ehtiyatla çıxarsın. Bütün manipulyasiyalar etibarlı anesteziya altında aparıldığından pasiyent ağrı hiss etmir. Sonda yuva işlənir, lazım olduqda tikiş qoyulur.

Qiymət fərdi formalaşır və bir neçə amildən asılıdır:

• prosedurun mürəkkəbliyi;
• dişin yerləşməsi;
• əlavə manipulyasiyaların zərurəti;
• seçilmiş anesteziya metodu.

Buna görə «dişin çıxarılması neçəyədir» sualını müayinədən sonra müzakirə etmək daha düzgündür.

Çıxarılma işlənib hazırlanmış və təhlükəsiz prosedurdur, lakin istənilən müdaxilə kimi müəyyən reaksiyalarla müşayiət oluna bilər. Əksər hallarda onlar təhlükəli deyil və tövsiyələrə əməl edildikdə öz-özünə keçir:

1. Ağrı və ödem. İlk günlərdə yüngül ağrılılıq və şişkinlik toxumaların adi reaksiyasıdır, xüsusilə mürəkkəb çıxarılmalardan sonra. Simptomlar azalmaq əvəzinə güclənirsə — konsultasiya üçün səbəbdir.
2. Yuvanın iltihabı. Qan laxtası zədələnibsə və ya yoxdursa yarana bilər.
3. Qanaxma. İlk saatlarda yüngül qanaxma mümkündür; uzun sürərsə və ya təkrarlanarsa, mütəxəssisin diqqətini tələb edir.

Nadir hallarda temperatur, zəiflik və ya ifadəli narahatlıq ola bilər — simptomlar saxlanarsa, həkimə yazılmaq daha yaxşıdır.

Müalicə çıxarılma ilə bitmir. Çeynəmə rahatlığını saxlamaq və qonşu dişlərin yerdəyişməsinin qarşısını almaq üçün stomatoloq həmişə sonrakı bərpa barədə düşünməyi təklif edir.

Variantlardan biri implantın qoyulmasıdır: çıxarılmış dişin yerinə süni kök qoyulur, sonra ona tac bərkidilir. İmplantasiya hələlik mümkün deyilsə, həkim körpü təklif edə bilər — xüsusilə yaxınlıqda dayaq dişlər olduqda. Bir neçə diş olmadıqda bəzən çıxarılan konstruksiyalar seçilir — müasir variantlar səliqəli görünür və yaxşı fiksasiya olunur.

Bərpa barədə nə qədər tez düşünülsə, diş sırasının əyilməsindən, dişləm problemlərindən və çənəyə artıq yükdən qaçmaq bir o qədər asan olur.

«Praktikada ağırlaşmalar çox vaxt prosedurun özündən deyil, həkimə müraciətin gecikdirilməsindən yaranır. Pasiyentlər ağrıya dözür, «öz-özünə keçəcəyinə» ümid edir və artıq mürəkkəb vəziyyətlə gəlirlər. Problemli dişin vaxtında çıxarılması ciddi nəticələrdən qaçmağa imkan verir və sonrakı bərpanı asanlaşdırır».

Cərrah, implantoloq