Diş ətinin plastikası

• Diş əti təbəssümü. Gülümsəyərkən həddindən artıq diş əti açılması psixoloji narahatlıq yarada bilər; plastika konturu düzəldərək məhz dişlərin tac hissəsini harmonik açır.
• Diş əti resessiyası. Diş ətinin enməsi və köklərin açılması — birbaşa göstəriş: həssaslıqla yanaşı kök kariesi və paz şəkilli qüsurlar riskinə səbəb olur. Gingivoplastika həssas zonaları örtür.
• Diş ətinin hipertrofiyası. Diş əti toxumasının böyüməsi çox vaxt bəzi dərmanlara reaksiya, hormonal dəyişikliklər və ya xroniki iltihab səbəbindən yaranır; gigiyenanı çətinləşdirir və ərpin yığılmasına şərait yaradır.
• Diş əti kapüşonu (perikoronarit). Çıxan ağıl dişinin üzərindəki selikli qişa qatı «kapüşon» əmələ gətirir, altında qida qalıqları toplanır və bakteriyalar çoxalaraq güclü iltihab yaradır. Kapüşonun kəsilməsi problemi həll edir.
• Diş əti ciblərinin yaranması. Dərin patoloji ciblər parodontitin əsas simptomudur; əməliyyat kökü təmizləmək və bu infeksiya ocağını ləğv etmək üçün lazımdır.
• Dodaq və dilin qısa yüyənləri. Diş əti resessiyasından və diastemadan uşaqlarda diksiya və dişləm pozğunluqlarına qədər problemlərə səbəb ola bilər.
• İmplantasiyadan əvvəl və sonra. İmplant qoyulmazdan əvvəl bəzən onun etibarlı əhatəsi üçün toxuma həcmini artırmaq lazımdır; sonra çox vaxt abatment ətrafında qonşu dişlərə uyğun təbii kontur yaratmaq üçün korreksiya tələb olunur.
• Protezləmədən əvvəl. Tac, körpü və ya protezin qüsursuz görünməsi və uzun xidmət etməsi üçün düz və sağlam diş əti kənarı — «özül» hazırlamaq vacibdir.

«Diş əti plastikası» bir standart prosedur deyil, çoxsaylı cərrahi texnikaları birləşdirir: hər problem üçün öz həll metodu var — diaqnoz və vəzifə müəyyən edir.

Diş əti resessiyasında

• Vestibuloplastika — dodaq/yanaq ilə dişlər arasındakı sahəni dərinləşdirir; diş ətini «dartan» dayaz ağız dəhlizində aparılır.
• Frenuloplastika — dodaq və ya dil yüyəninin korreksiyası və ya kəsilməsi; qısa yüyən diş ətini dişdən «dartıb» uzaqlaşdıra bilər.
• Yumşaq toxumaların transplantasiyası — ifadəli resessiyalarda pasiyentin çox vaxt damaqdan götürülən öz loskutu ilə qüsur örtülür; kök etibarlı qorunur, təbii kontur bərpa olunur.

Parodontitin müalicəsində

Dərin patoloji ciblərin aradan qaldırılması üçün gingivektomiya — iltihablı diş əti kənarının kəsilməsi tətbiq olunur:

• Sadə gingivektomiya — artıq toxumanın (hipertrofik kənarın) və 4 mm-ə qədər ciblərin götürülməsi.
• Qismən (seqmentar) — məhdud sahədə, məsələn, 2–3 diş nahiyəsində.
• Radikal — 5 mm-dən dərin ciblərdə daha geniş müdaxilə, çox vaxt köklərin diş əti altı çöküntülərdən təmizlənməsi üçün açıq kyuretajla birlikdə.

İltihabın aradan qaldırılması

• Loskut əməliyyatı — cərrahi parodontologiyanın baza metodikası: selikli qişa-sümüküstlük loskutu ayrılır, köklərə və sümüyə birbaşa çıxış açılır, onlar ideal təmizlənir, iltihabi qranulyasiyalar götürülür, lazım olduqda sümük plastikası aparılır, sonra loskut yerinə qoyulur.
• Diş əti kapüşonunun kəsilməsi (perikoronarit) — ağıl dişi çətin çıxanlara tanış problem: kapüşonun cərrahi götürülməsi problemli cibi ləğv edir və toxumalara ağırlaşmasız sağalmaq imkanı verir.

Diş itirildikdən sonra yumşaq toxumalar atrofiyaya uğraya bilər və implant ətrafında diş əti həcmi qeyri-kafi olar — bu, həm estetikaya, həm də konstruksiyanın uzunömürlülüyünə təsir edir. Əməliyyata daxildir:

1. Diş əti çox nazik və ya qeyri-bərabərdirsə, yumşaq toxumaların həcminin artırılması.
2. Protezin təbii görünməsi üçün düzgün konturun formalaşdırılması.
3. Dişlərin uzun müddət olmamasından sonrakı deformasiyaların aradan qaldırılması.

Prosedur implantı təbii dişdən fərqlənməz edir.

1. Ağızda kəskin iltihablar.
2. Qan xəstəlikləri və laxtalanmanın pozulması.
3. Dekompensasiya olunmuş diabet.
4. Diş əti toxumalarının həddindən artıq tükənməsi.
5. Aktiv mərhələdə onkoloji xəstəliklər.
6. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma.

Əməliyyatdan əvvəl həkim riskləri minimuma endirmək üçün mütləq diaqnostika aparır və diş əti toxumalarının vəziyyətini qiymətləndirir.

1. Konsultasiya və diaqnostika — həkim diş ətinin vəziyyətini qiymətləndirir, lazımi analizləri aparır, optimal korreksiya metodunu seçir; bu mərhələdə qiymət müəyyən edilir.
2. Hazırlıq — lazım olduqda peşəkar gigiyena, karies və digər iltihabi proseslərin müalicəsi.
3. Anesteziya — yerli anesteziya rahatlığı təmin edir.
4. Loskutun formalaşdırılması — cərrah kəsiklər edir və toxumaları lazımi sahəyə köçürür.
5. Toxumaların fiksasiyası — lazım olduqda sürətli sağalmaya kömək edən tikişlər qoyulur.

Son mərhələ — reabilitasiya: həkim qulluq üzrə tövsiyələr verir, antiseptik preparatlar təyin edir və sağalmaya nəzarət edir.

1. İlk sutkada sağalan toxumaları travmalamamaq üçün isti, bərk və acılı qidadan çəkinmək.
2. Dişləri yumşaq fırça ilə ehtiyatla fırçalamaq, antiseptik məhlullardan istifadə etmək.
3. Xüsusilə əməliyyatdan sonrakı ilk 3–5 gündə fiziki yükləri məhdudlaşdırmaq.
4. Siqaret çəkməmək, alkoqol qəbul etməmək.
5. Həkim təyin edibsə, ağrıkəsici, iltihab əleyhinə vasitələr qəbul etmək.

Diş ətinin tam sağalması orqanizmin fərdi xüsusiyyətlərindən asılı olaraq 2–4 həftə çəkir.

«Diş əti plastikası təkcə estetik deyil, həm də vacib tibbi prosedurdur: toxumaların sonrakı dağılmasının qarşısını almağa, dişlərin sağlamlığını qorumağa və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edir. Müasir metodlar və texnologiyalar sayəsində korreksiya tez və pasiyent üçün minimal narahatlıqla aparılır».

Terapevt, parodontoloq