EKO (ekstrakorporal mayalanma)

EKO-ya göstəriş kişi və qadın sonsuzluğunun müxtəlif formalarıdır.

• Fallop borularının keçməməzliyi – bu səbəbdən yumurtahüceyrə spermatozoidlə görüşə və uşaqlığa düşə bilmir.
• Qənaətbəxş olmayan spermoqramma: az hərəkətli, qüsurlu, az sayda spermatozoidlər, həddən artıq qatı toxum plazması.
• Erkən klimaks, yaşla bağlı sonsuzluq, yumurtalıqların vaxtından əvvəl tükənməsi.
• Müxtəlif səbəblərdən ovulyasiyanın olmaması.
• Endometriozun bəzi növləri.
• Hormonal patologiyalar.
• İmmunoloji amillər, o cümlədən qadında spermatozoidləri məhv edən antisperm anticisimlərin olması.
• Uşağa irsi patologiyaların keçməsinin yüksək riski.
• Kişidə obstruktiv sonsuzluq: toxumçıxarıcı axarların daralması və ya tutulması.

EKO-ya həmçinin naməlum mənşəli sonsuzluqda – hər iki tərəfdə patologiya aşkarlanmadığı halda uşaq olmadıqda – və donor biomaterialından istifadə zamanı müraciət edilir.

Fiziki olaraq uşaq daşıya bilməyən qadınlara süni mayalanma aparılmır. Səbəb xroniki xəstəliklər, ağır endokrin pozğunluqlar, travmalar, bədxassəli şişlər və bəzi xoşxassəli törəmələr (progesterondan asılı mioma) ola bilər.

Qadında hərarət yüksəldikdə, iltihab başladıqda – kəskin respirator infeksiya, angina, haymorit, xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsi zamanı – prosedur sağalanadək təxirə salınır.

Diaqnostik hazırlıqdan başqa EKO protokolu aşağıdakı mərhələləri əhatə edir:

1. Superovulyasiyanın hormonal stimulyasiyası.
2. Follikulların böyüməsinə nəzarət və yumurtahüceyrələrin götürülməsi.
3. Kişidən biomaterialın alınması.
4. Mayalanma: embrionların yaradılması və lazımi inkişaf mərhələsinədək kultivasiyası.
5. Seçilmiş embrionların uşaqlığa köçürülməsi.
6. Hamiləliyin aparılması.

Hormonal stimulyasiya kifayət qədər yumurtahüceyrə əldə etmək üçün lazımdır. Materialı təbii tsikldə də götürmək olar, lakin bu halda bir, ən çoxu iki yumurtahüceyrə alınır və uğur şansı azalır. Hormonal stimulyasiyasız IVM üsulu da var: qadının yumurtalıqlarından yetişməmiş follikullar götürülür və laboratoriya şəraitində yetişdirilir. Bu üsul hormondan asılı patologiyalar olduqda tətbiq edilir.

Superovulyasiyanın stimulyasiyası

Əksər hallarda EKO protokolu superovulyasiyanın hormonal stimulyasiyasını nəzərdə tutur – bu, bir tsikldə bir deyil, bir neçə yumurtahüceyrə almağa imkan verir. Birinci mərhələdə hipofizin fəallığı yatırılır, ikincidə ovulyasiya stimullaşdırılır. Protokolun müddəti qadının sağlamlığından və əvvəlki EKO-nun nəticələrindən asılıdır.

Yetişmiş yumurtahüceyrələri həkim USM nəzarəti altında nazik iynə ilə ehtiyatla götürür. Prosedur 15 dəqiqədən yarım saata qədər çəkir və ağrısızlaşdırma ilə aparılır.

Mayalanma

Yumurtahüceyrələrin mayalanması bir neçə üsulla aparıla bilər:

• Təbii üsul – yumurtahüceyrələr və spermatozoidlər steril qabda bir yerə yerləşdirilir və özbaşına birləşir.
• İKSİ – spermatozoidin yumurtahüceyrənin qişasından inyeksiya ilə yeridilməsi.
• PİKSİ – İKSİ ilə eyni inyeksiya, lakin spermatozoidlər əvvəlcədən hialuron turşusu testi ilə seçilir və ən yetkinləri götürülür.
• İMSİ – güclü mikroskop altında ətraflı öyrənilmiş spermatozoidlərin inyeksiyası.

Köçürülmədən əvvəl embrionların preimplantasiya genetik testini (PGT) etmək olar – bu, genomun patologiyalarını aşkarlamağa imkan verir. 35 yaşdan yuxarı qadınlara Daun sindromu və digər xromosom patologiyalarını istisna etmək üçün müayinə tövsiyə olunur. Analiz hamiləlik dövründəki skrininqləri əvəz etmir.

Köçürülmə

Mayalanmadan sonra formalaşmış embrionlar yumşaq kateterlə uşaqlığa köçürülür. Çoxdöllü hamiləlikdə ağırlaşma riski artdığı üçün adətən bir embrion köçürülür. Prosedur ağrısızlaşdırma olmadan aparılır və bir qədər narahatlıq yarada bilsə də, ümumilikdə ağrısızdır. Həkim qadının superovulyasiyadan sonra bərpaya ehtiyacı olduğunu hesab edərsə, embrionlar dondurulur və köçürülmə təxirə salınır – biomaterialın keyfiyyəti bundan əziyyət çəkmir.

Köçürülmədən sonra embrion bir neçə gün ərzində birləşmək üçün yer axtarır. Bu dövrdə qadın hormonal dəstək preparatları qəbul edir. İki həftədən sonra hamiləliyi təsdiqləmək üçün XQH analizi və USM aparılır.

Embrionun uğurla yerləşməsi və sonrakı inkişafı qadının yaşından, sağlamlığından və biomaterialın keyfiyyətindən asılıdır. Həkimin bütün təyinatlarına əməl etmək və müayinələrdən vaxtında keçmək vacibdir. Təkrar EKO mütəxəssislə razılaşdırılaraq aparılır. Mərkəzimizin mütəxəssisləri hər cütlüklə fərdi işləyir – bu, mürəkkəb klinik vəziyyətlərdə belə uğur ehtimalını artırmaq üçün optimal protokolu seçməyə imkan verir.

EKO prosedurunun dəyəri addım-addım formalaşır: konkret cütlüyə lazım olan bütün mərhələlər – ilkin müayinə və hazırlıqdan embrionun köçürülməsinə və sonrakı müşahidəyə qədər – ardıcıl daxil edilir. Bu yanaşma klinik vəziyyətə uyğun seçilmiş faktiki müalicə proqramını nəzərə almağa imkan verir.

Qiymətə bir neçə əsas komponent daxildir: reproduktoloqun ilkin konsultasiyası və sonrakı vizitlər, follikulların böyüməsini və endometrinin vəziyyətini izləməyə imkan verən müntəzəm ultrasəs nəzarəti, fərdi müalicə sxeminin hazırlanması. Göstərişə görə proqrama preparatların seçilməsi və orqanizmin reaksiyasının dinamik qiymətləndirilməsi ilə yumurtalıqların stimulyasiyası əlavə olunur.

EKO-nun dəyərinə follikulların punksiyası – anestezioloji müşayiətlə USM-naviqasiya altında yumurtahüceyrələrin alınması – daxildir. Sonra laboratoriya mərhələsi gəlir: spermanın hazırlanması, mayalanma, embrionların nəzarət olunan şəraitdə yetişdirilməsi və köçürülmədən əvvəl keyfiyyətə görə seçilməsi. Yekun mərhələlər (embrionun köçürülməsi və tibbi müşayiət) də paketə daxildir.

Bir sıra əlavə imkanlar – paketə daxil olmayan embrion kriokonservasiyası, genişləndirilmiş embrioloji üsullar və ya genetik analiz – ayrıca ödənilir. Reproduktoloqlar onların zəruriliyi barədə adətən əvvəlcədən xəbərdarlıq edir.

Mərkəzimizdə müxtəlif dəyərə malik bir neçə EKO proqramı mövcuddur.

Klassik EKO proqramı. Əvvəlcə bir tsikldə bir neçə yumurtahüceyrə almağa imkan verən dərman stimulyasiyası aparılır, sonra ultrasəslə müntəzəm müşahidə edilir. Follikullar müəyyən ölçüyə çatdıqda onlar götürülür, laboratoriyada mayalandırılır və embrionlar xüsusi şəraitdə yetişdirilir. Proqram cari tsikldə köçürülmə ilə başa çatır.

Təbii tsikldə EKO proqramı. Hormonal təsirsiz, maksimum qayğılı yanaşma. Orqanizm adi ritmində işləyir, mütəxəssis isə yalnız yumurtahüceyrənin yetişməsini izləyir. Sonra onun götürülməsi, mayalanması və embrionun köçürülməsi aparılır.

Stimulyasiya ilə EKO proqramı. Daha çox yumurtahüceyrə almağa imkan verir, bu da embrion seçimi imkanlarını artırır. Köçürülmə şərait ən əlverişli hesab edildiyi anda aparılır.

Stimulyasiya və krioprotokolla EKO proqramı. Mayalanmadan sonra embrionlar dərhal köçürülmür, dondurularaq saxlanılır və növbəti tsikldə istifadə olunur. Bu, orqanizmə dincəlmək və hamiləlik üçün ən əlverişli şərait yaratmaq imkanı verir.

EKO DuoStim proqramı. Yumurtalıqlara təsir bir tsikl ərzində iki dəfə aparılır. Bu yanaşma qısa müddətdə daha çox yumurtahüceyrə almağa, embrion ehtiyatı yaratmağa və onları ən uyğun anda istifadə etməyə imkan verir.

Optimal proqram cütlüyün kompleks müayinəsindən sonra seçilir – bundan sonra EKO-nun dəqiq dəyəri məlum olur.