Doğuşda amniotomiya: döl qişasını açmaq niyə təklif olunur?

Qişalar özbaşına açıldıqda suyun gəlməsi doğuşdan əvvəl və ya doğuş zamanı baş verə bilər. Amniotomiyada isə qərar tibbi komanda tərəfindən klinik vəziyyətə əsasən verilir. Prosedurdan sonra qişaları əvvəlki vəziyyətə qaytarmaq olmur. Buna görə müdaxilə sadəcə doğuşu daha sürətli bitirmək istəyi ilə eyniləşdirilməməlidir. Məqsəd və gözlənilən nəticə konkret olmalıdır.

Dölün vəziyyəti və təqdim olunan hissənin çanağa münasibəti, uşaqlıq boynunun vəziyyəti və ürək ritmi nəzərə alınır. Göbək ciyəsinin sallanması kimi risklər seçimə təsir edə bilər. Plasenta və digər məlumatlar da klinik şəraitə uyğun nəzərdən keçirilir. Proseduru evdə və ya doğum nəzarətindən kənarda sınamaq olmaz. Su gəlməsi ilə başqa maye ifrazatını pasiyentin özü dəqiq ayırmaya bilər.

Vaginal müayinə narahatlıq yarada bilər; ağrı və razılıq barədə sual vermək olar. Amniotomiyadan sonra sancıların xarakteri dəyişə bilər, amma hər dəfə dərhal aktiv doğuş başlamır. Bəzən əlavə dərman və ya başqa addım müzakirə edilir. Hər əlavə müdaxilənin məqsədi ayrıca izah olunmalıdır. Doğuşun sürəti yalnız qişanın açılıb-açılmamasından asılı deyil.

İnfeksiya ehtimalı, dölün ürək ritmində dəyişiklik və nadir göbək ciyəsi fəsadları kimi məsələlər nəzərə alınır. Suyun rəngi və doğuşun gedişi müşahidə edilir. Su gəldikdən sonra hərarət, pis qoxulu maye, qanaxma və yeni narahatlıq barədə dərhal komandaya bildirin. Monitorinqin forması ümumi risklərə görə seçilir. İnternetdə verilən bir müddət hər doğuş üçün dəyişməz qayda deyil.

Uşaqlıq boynunun hazırlığı və doğuşun gedişinə görə fərqli üsullar seçilir. Qişanı açmaqla dərmanla sancı yaratmaq eyni müdaxilə deyil. Birlikdə planlaşdırılırsa hər birinin məqsədi izah olunmalıdır. Ağrı nəzarəti və hərəkət imkanları barədə də danışın. Planın dəyişməsi mümkündür; əvvəlki razılıq yeni, fərqli müdaxilənin avtomatik izahı sayılmamalıdır.

Su gəldikdən sonra vaxt, rəng və digər klinik məlumat qeyd edilir. Hərarət və dölün ürək ritmi nəzarətin hissəsi ola bilər. Gündəlik gigiyena və vaginal müayinələrin ehtiyacı komanda tərəfindən idarə olunur. Prosedurdan sonra sancı başlamırsa əlavə qərarın nəyə əsaslandığını soruşun. Vaxt keçməsi ilə infeksiya və digər risklər yenidən qiymətləndirilə bilər. Başqa pasiyentin neçə saat gözləməsi sizin üçün dəyişməz gözləmə müddəti kimi istifadə olunmamalıdır.

Amniotomiya geri qaytarılan müayinə kimi düşünülməməlidir. Buna görə qərar məqsəd və alternativlər əsasında verilir. Qişanın açılması ilə uşaqlıq boynunun tam açılması eyni hadisə deyil. Sancılar başlasa da doğuşun başqa mərhələləri davam edir. Müəyyən vəziyyətdə əlavə dərman lazım ola, başqa vəziyyətdə isə müşahidə seçilə bilər. “Su açıldısa dərhal uşaq doğulmalıdır” kimi qəti gözlənti doğru deyil. Müddət və sonrakı addımlar ana, döl və infeksiya riskinin gedişinə uyğun planlaşdırılır.

Amniotomiya adətən doğuş şöbəsində, vaginal müayinə zamanı aparılır. Əvvəlcə izah verilməli və razılığınız alınmalıdır.

1. Hazırlıq. Dölün ürək ritmi yoxlanır, uşaqlıq boynunun vəziyyəti və başın mövqeyi qiymətləndirilir.
2. Qişanın açılması. Steril, nazik alətlə qişada kiçik açılış edilir.
3. Suyun axması. İsti maye gəlir; miqdarı və rəngi qeyd olunur.
4. Təkrar nəzarət. Prosedurdan sonra dölün ürək ritmi yenidən yoxlanır.
5. Müşahidə. Sancıların gedişi, ananın hərarəti və ifrazatın xarakteri izlənir.

Qişalarda ağrı hiss edən sinir ucları olmadığından ağrı əsasən müayinənin özü ilə bağlı olur. Suyun gəlməsi isti axıntı kimi hiss oluna bilər və bir müddət davam edə bilər.

Bəzi vəziyyətlərdə qişanın açılması riskli ola bilər və ya əvvəlcə başqa qiymətləndirmə tələb edir. Bu qərarı həkim konkret vəziyyətə baxaraq verir.

• Başın hələ çanağa oturmaması və göbək ciyəsinin sallanma riski.
• Plasentanın uşaqlıq boynunu örtməsi (plasenta previa).
• Göbək ciyəsi damarlarının qişalar üzərində, boyunun üstündə keçməsi (vasa previa).
• Anada bəzi infeksiyalar; belə hallarda həkim risk və faydanı ayrıca çəkir.
• Dölün ürək ritmində aydın olmayan dəyişikliklər; əvvəlcə izah tələb olunur.

Əvvəlki ultrasəs və qeydlərinizdə belə tapıntılar varsa, bunu doğuş komandasına xatırladın.

Bu siyahı tam deyil və yalnız ümumi məlumat xarakteri daşıyır. Vəziyyətinizlə bağlı qərar həmişə müayinə nəticələrinə əsasən verilir.

Qişalar açıldıqdan sonra uşaqlığın daxili mühiti xarici mühitlə daha açıq əlaqədə olur. Zaman keçdikcə infeksiya ehtimalı artır, ona görə doğuşun gedişi izlənilir. Sancılar kifayət qədər güclənməzsə, komanda əlavə addımlar, məsələn, sancıları gücləndirən dərman və ya digər yardım müzakirə edə bilər.

Bu dövrdə vaginal müayinələrin sayı mümkün qədər məhdudlaşdırılır. Ananın hərarəti, nəbzi, ifrazatın qoxusu və rəngi, dölün ürək ritmi mütəmadi yoxlanılır. Hər hansı narahatlıq, titrəmə, qızdırma və ya qeyri-adi ifrazat barədə dərhal komandaya bildirin.

Müdaxilə təklif olunduqda razılıq verməzdən əvvəl sakitcə izahat istəmək hüququnuz var. Aşağıdakı suallar qərarı daha aydın etməyə kömək edir.

• Amniotomiya niyə indi təklif olunur?
• Gözləsəm, gedişdə nə dəyişə bilər?
• Başqa hansı seçimlər mövcuddur?
• Hansı risklər və nəzarət tədbirləri nəzərdə tutulur?
• Sancı gücləndirilməzsə, növbəti addım nə olacaq?
• İmtina etsəm, nəyə fikir verməliyəm?

Amniotomiyadan sonra sancılar çox vaxt daha güclü və ya daha tez-tez hiss oluna bilər, lakin bu, hər qadında eyni olmur. Ağrı ilə necə mübarizə aparacağınızı əvvəlcədən müzakirə etmək faydalıdır.

• Mümkün olduqda mövqe dəyişin: ayaq üstə dayanmaq, yan yatmaq, top üzərində oturmaq və ya yeriş sancı zamanı rahatlıq verə bilər.
• Nəfəs texnikaları, masaj və isti duş dəstəkləyici üsullardır.
• Dərman vasitələri və epidural analgeziya kimi seçimlər barədə komanda ilə danışın.
• Dölün ürək ritmi davamlı izlənirsə, hərəkət imkanları barədə soruşun; bəzən simsiz monitorinq mümkündür.

Ağrı nəzarətini seçərkən qərarı doğuşun gedişinə görə dəyişmək olar.

Qişalar açıldıqdan sonra doğuşa qədər uzun müddət keçibsə, körpədə infeksiya riskinə görə doğuşdan sonra müşahidə tələb oluna bilər. Komanda körpənin hərarətini, nəfəsini, əmmə qabiliyyətini və ümumi vəziyyətini izləyir. Lazım olduqda əlavə analizlər və ya müşahidə müddətinin uzadılması müzakirə edilir.

Ananın doğuş zamanı qızdırması, ifrazatın pis qoxusu və ya dölün ürək ritminin sürətlənməsi varsa, bu məlumat da körpənin doğuşdan sonrakı yoxlanışına təsir edir. Doğuşdan sonra körpədə hərarət, zəif əmmə, qeyri-adi yuxululuq və ya tənəffüs çətinliyi olarsa, dərhal tibb işçisinə bildirin.

Doğuş planında amniotomiyaya münasibətinizi əvvəlcədən yaza bilərsiniz. Plan sərt qaydalar toplusu deyil, danışıq üçün əsasdır. Qeyd edin ki, müdaxilə təklif olunarsa, səbəbin izah edilməsini istəyirsiniz, gözləmə və alternativ variantları müzakirə etmək istəyirsiniz.

Planı partnyor və ya dəstək şəxsi ilə də bölüşün ki, doğuş zamanı sualları sizin adınızdan düzgün verə bilsin. Vəziyyət dəyişdikdə tibbi komanda planı uyğunlaşdıra bilər; bu, sizin istəklərinizə hörmətsizlik demək deyil.