Hamiləlikdə qasıq ağrısı: çanaq qurşağı ağrısını necə idarə etməli?

Ağrı qasıq sümüyünün önündə, belin aşağısında, omba və budlara yayılan şəkildə hiss oluna bilər. Bir ayaq üstə dayanmaq, avtomobildən enmək və ayaqları ayırmaq narahatlığı artıra bilər. Bu təsvir diaqnoza kömək edir, lakin müayinəni əvəz etmir. Hər pasiyentdə eyni əlamət olmur. Ağrının şiddətini “hamiləlikdə belə olmalıdır” deyərək kiçiltmək düzgün deyil.

Hamiləlikdə çanaq oynaqlarını və bağlarını yumşaldan hormon dəyişiklikləri baş verir; bu, doğuşa hazırlığın təbii hissəsidir. Eyni zamanda böyüyən uşaqlıq bədənin ağırlıq mərkəzini dəyişir, bel əyriliyi artır və çanaq oynaqlarına düşən yük hər iki tərəfdə bərabər paylanmaya bilər. Nəticədə bir oynaq digərindən çox işləyir və hərəkət zamanı ağrı yaranır.

Əvvəlki hamiləlikdə eyni şikayətin olması, keçmişdə bel və ya çanaq zədəsi, ağır fiziki iş və ağrının hamiləliyin erkən mərhələsində başlaması riskin yüksək ola biləcəyini göstərə bilər. Şikayət istənilən vaxt başlaya bilər, lakin çəki və yük artdıqca ikinci yarıda daha çox nəzərə çarpır.

Dəqiq mexanizm hər pasiyentdə eyni deyil. Ona görə səbəbi yalnız bir hormona, bir oynağa və ya “zəif əzələyə” bağlamaq düzgün olmaz; müayinə zamanı hərəkət, duruş və əzələ nəzarəti birlikdə qiymətləndirilir.

Hamilələrlə işləyən fizioterapevt hərəkət və əzələ nəzarətini qiymətləndirə bilər. Fərdi məşqlər, fəaliyyətin bölünməsi və bəzi dəstək vasitələri faydalı ola bilər. Ağrını artıran hərəkəti təkrar etmək əvəzinə uyğunlaşdırma seçilir. Uzun müddət tam hərəkətsiz qalmaq avtomatik həll deyil. Yataqdan və maşından çıxışda hərəkət strategiyası, rahat ayaqqabı və istirahət fasilələri danışılır. Məşq şikayətə uyğun seçilməlidir.

Bir sıra sadə dəyişiklik çanaq oynaqlarına düşən yükü azalda bilər. Əsas prinsip hərəkətləri mümkün qədər simmetrik etmək və ayaqları geniş ayırmaqdan qaçmaqdır. Aşağıdakı vərdişlər çoxlarına kömək edir, lakin hər pasiyentdə uyğunluğu fərqli ola bilər.

• Şalvar və ya ayaqqabı geyinərkən oturun; bir ayaq üstündə dayanmayın.
• Avtomobilə əvvəl oturacağa əyləşin, sonra ayaqları dizlər bir-birinə yaxın olmaqla birlikdə içəri çevirin; çıxarkən də eyni qaydanı təkrarlayın.
• Yataqda çevriləndə dizləri birləşdirin, çanağı və çiyinləri bir yerdə fırladın.
• Yatarkən dizlərin arasına yastıq qoyun.
• Pilləkəni tələsmədən, lazım olsa əl tutacağından istifadə edərək çıxın.
• Yükü bir tərəfdə daşımayın; alış-verişi iki yüngül kisəyə bölün.
• Uzun addım atmaqdan, ayaqları çarpazlamaqdan və uzun müddət bir ayaq üstə dayanmaqdan çəkinin.

Bu vərdişlər müayinəni əvəz etmir, lakin ağrının güclənməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Preparatın uyğunluğu hamiləlik nəzərə alınaraq qiymətləndirilir. Özbaşına iltihabəleyhinə dərman və iynələrə başlamayın. Hər pasiyentdə rentgen və ya MRT tələb olunmur; müayinə konkret klinik suala görə seçilir. Travma, ağır hərəkət məhdudluğu və atipik əlamətlər əlavə araşdırmanı dəyişə bilər. Millimetrlə ölçülən bir fərq ağrının bütün səbəbini avtomatik izah etmir.

Çanaq qurşağı ağrısı daha çox şikayət və funksiya əsasında qiymətləndirildiyi üçün həkimə dəqiq məlumat vermək müayinənin keyfiyyətini artırır. Qəbuldan əvvəl bir neçə gün qeydlər aparsanız, ağrının xarakteri aydınlaşar.

• Ağrı harada başlayır: qasıqda, belin aşağısında, bir və ya hər iki tərəfdə?
• Hansı hərəkət onu artırır: yerimək, pilləkən, yataqda çevrilmək, ayaqları ayırmaq?
• Nə qədər məsafə yeriyə və ya nə qədər ayaq üstə dura bilirsiniz?
• Ağrı gecə yuxunu pozurmu və hansı vəziyyət rahatlıq verir?
• Ağrı işə, ev işlərinə və digər uşağa qulluğa necə təsir edir?
• Əvvəlki hamiləlikdə və ya travmadan sonra oxşar şikayət olubmu?

Bu məlumat fizioterapevtə hərəkət planını fərdiləşdirməyə, həkimə isə şikayətin çanaq qurşağı ağrısına uyğun olub-olmadığını qiymətləndirməyə kömək edir.

Qeydlərdə ağrının günün hansı saatında güclənməsini də göstərin: səhər sərtlik, axşam yorğunluq və ya gecə ağrısı fərqli hərəkət strategiyası tələb edə bilər. Əvvəl istifadə etdiyiniz dəstək vasitələrini və onların təsirini də bildirin.

Hərarət, vaginal qanaxma, maye gəlməsi, müntəzəm sancılar, sidikdə yanma və ya bir ayaqda ağrılı şiş varsa ayrıca qiymətləndirmə lazımdır. Qəfil ağır ağrı və yeriyə bilməməkdə yardım alın. Doğuş planında ağrını və rahat hərəkət həddini komandaya bildirin. Çanaq qurşağı ağrısı təkbaşına hər dəfə keysəriyyə tələb etmir. Doğuşdan sonra davam edən şikayət də izlənməlidir.

Ağrı çox vaxt gecə yuxuya və uzun oturuşa mane olur. Yan yatarkən dizlər arasında, qarının altında və bel boşluğunda yastıqla dəstək çanağın burulmasını azalda bilər. Çevriləndə bədəni bir blok kimi, dizləri birləşdirərək fırlatmaq ağrılı hərəkətin həcmini kiçildir. Yataqdan qalxarkən əvvəlcə yan çevrilib qollarla dəstəklənmək, sonra ayaqları yataqdan sallayıb oturmaq daha rahatdır.

Oturanda arxanı dəstəkləyən, dizləri çanaqdan bir qədər aşağıda saxlayan sabit stul seçin; dərin və çox alçaq divanlardan qalxmaq çətin ola bilər. Uzun müddət eyni vəziyyətdə qaldıqdan sonra ağrının güclənməsi adi haldır, ona görə vəziyyəti tez-tez dəyişin. Bu tövsiyələr ağrını tam aradan qaldırmaya bilər, lakin gecə fasiləsiz yuxuya və gündəlik fəaliyyətə dəstək verir.

Yatağın çox yumşaq olması bədənin çökməsinə və çanağın əyilməsinə səbəb ola bilər; bu halda matrasın üstünə nisbətən möhkəm altlıq qoymaq rahatlıq verə bilər. Gecə tualetə qalxanda da eyni yavaş qalxma qaydasını saxlayın.

Çanaq ağrısı varsa hansı mövqedə rahat olduğunuzu və ayaqları nə qədər ayırdıqda ağrı başladığını komanda ilə danışın. Ağrı nəzarəti tətbiq olunduqda da əvvəlki hərəkət həddinin nəzərə alınması faydalı ola bilər. Bu məlumat doğuş mövqelərinin uyğunlaşdırılmasına kömək edir. Hər pasiyent üçün eyni mövqe məcburi deyil. Doğuş üsulu barədə qərar obstetrik vəziyyətlə birlikdə verilməlidir.

Doğuşdan sonra ağrının azalması gözlənilə bilər, lakin davam edən və ya güclənən şikayətə etinasız yanaşmayın. Yerimə, pilləkən və körpəyə qulluq çətinləşirsə fizioterapiya və tibbi baxış lazım ola bilər. Qəfil yeriyə bilməmək və travma ayrıca qiymətləndirilir. Ağrının mənbəyini yalnız rentgendəki ölçüyə endirmək düzgün deyil. Funksiya, əzələ nəzarəti və ümumi müayinə də əhəmiyyətlidir. Müalicənin məqsədi real gündəlik fəaliyyətin təhlükəsiz bərpasıdır.

Ağrı qasıq birləşməsi və çanağın arxa hissəsi ətrafında hiss oluna bilər. Xalq arasında hamısı “simfizit” adlandırılsa da dəqiq səbəb və funksiya fərqlənə bilər. İltihab diaqnozu yalnız adla qoyulmur. Müayinə hansı hərəkətin çətinləşdiyini və hansı dəstəyin uyğun olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edir. Görüntüdə bir ölçü ilə bütün ağrı səviyyəsini izah etmək həmişə mümkün deyil. Məqsəd ağrını azaltmaqla təhlükəsiz yerimə, yatma və gündəlik fəaliyyəti yaxşılaşdırmaqdır. Müalicə bu real hədəflərlə izlənməlidir.

Uzun müddət oturmaq da, ayaq üstə durmaq da çanaq ağrısını artıra bilər. Mümkün olduqda vəziyyəti tez-tez dəyişin, arxanı dəstəkləyən stuldan istifadə edin və qısa fasilələr verin. Ağır yük qaldırmaq, əyilərək döşəmə silmək və ya digər uşağı bir qolun üstündə daşımaq kimi işləri başqası ilə bölüşün.

Gündəlik işləri bir dəfəyə görməyə çalışmaq əvəzinə kiçik hissələrə bölün və ağrının güclənməyə başladığı həddi aşmayın. Ağrı iş qabiliyyətini məhdudlaşdırırsa, həkimlə müvəqqəti yüngülləşdirilmiş iş rejimi və ya əlavə fasilələr barədə danışın; lazım olarsa, bu barədə yazılı tövsiyə almaq mümkündür.

Ev işlərində də eyni məntiq tətbiq olunur: ütü və ya mətbəx işini oturaraq görmək, camaşırı yüngül hissələrə bölmək, pilləkənlə yük daşımaqdan yayınmaq ağrının yığılmasının qarşısını alır.