Hamiləlikdə qarın ağrısı: nə vaxt gözləmək olmaz?

Ağrı ilə qanaxma olduqda hamiləliyin yeri və gedişi araşdırılır. Uşaqlıqdankənar hamiləlikdə ağrı birtərəfli ola bilər, ancaq bütün hallarda eyni görünmür. Bayılma, çiyin ucunda ağrı və ağır zəiflik təcili əlamətlərdir. Ev testinin müsbət və ya mənfi olması belə şikayətlərdə yardım ehtiyacını təkbaşına müəyyən etmir. Lazım olduqda USM və hCG dinamikası qiymətləndirilir.

Müntəzəm ağrılı yığılmalar, bel ağrısı və çanaq təzyiqi vaxtından əvvəl doğuşla əlaqəli ola bilər. Qanaxma və davamlı güclü ağrı plasenta ilə bağlı problemin də araşdırılmasını tələb edir. Qarın yuxarısında ağrıya baş ağrısı və görmə dəyişiklikləri qoşulursa preeklampsiya nəzərə alınır. Simptomların hamısının bir arada olmasını gözləmək lazım deyil. Əvvəlki normal qəbul yeni problemi istisna etmir.

Sidik yolu infeksiyası, qəbizlik və cərrahi xəstəliklər də ağrı verə bilər. Sidikdə yanma, hərarət, qusma və bağırsaq dəyişikliklərini bildirin. Sağ və ya sol tərəfdə ağrının tək adı ilə evdə diaqnoz qoymaq mümkün deyil. Hamiləlik lazım olan tibbi müayinələrin hamısını qadağan etmir. Həkim uyğun və təhlükəsiz diaqnostik yolu seçir; gecikmənin də riski ola bilər.

Ağrının başlama vaxtını, davamlı və ya dalğavari olmasını, hərəkətlə əlaqəsini və qəbul etdiyiniz dərmanları qeyd edin. Qanaxma, maye və dölün hərəkətində dəyişiklik barədə danışın. Özbaşına spazmolitik və ağrıkəsici qəbul edərək təkrar-təkrar simptomu örtməyin. Ağrının keçməsi bəzi vəziyyətlərdə nəzarət ehtiyacını aradan qaldırmır. Sizə verilən geri müraciət meyarlarını yazılı saxlamaq faydalıdır.

Telefonla əlaqədə yalnız ağrının adını yox, hamiləlik həftəsini və yanaşı əlamətləri deyin. “Qarın ağrıyır” ilə “bir tərəfdə güclü ağrı və bayılma hissi var” fərqli təcili məlumatdır. Əvvəlki uşaqlıqdankənar hamiləlik və əməliyyatı da bildirin. Tibbi komanda sizi təcili qiymətləndirməyə çağırırsa evdə ağrının keçməsini yoxlamaq üçün gecikdirməyin. Ağır vəziyyətdə müşayiət və təcili yardım təhlükəsizliyi nəzərə alınmalıdır.

Müayinədən sonra səbəb tam aydın olmayıbsa hansı nəticənin gözlənildiyini soruşun. Təkrar USM və analiz yalnız planın bir hissəsi ola bilər. Ağrı yenidən başlayarsa və ya güclənərsə əvvəlki buraxılış qərarı dəyişməz zəmanət deyil. Yeni məlumatı bildirmək lazımdır. Qəbizlik kimi yüngül səbəb müəyyən edilibsə belə qanaxma və hərarət kimi yeni əlamətlər yenidən qiymətləndirilir. Simptomları tək bir köhnə diaqnoza bağlamaqdan qaçın.

Bəzi təcili vəziyyətlərdə qarın boşluğuna qanaxma olsa da vaginal qan az və ya heç olmaya bilər. Bayılma, kəskin zəiflik və güclü ağrı buna görə ayrıca ciddiyə alınır. Evdə qanaxmanın yoxluğuna güvənib gözləmək olmaz. Təcili qiymətləndirmə qan dövranı və uyğun görüntüləmə ilə aparılır. Bu məlumat hər ağrının daxili qanaxma olduğu demək deyil; məqsəd təhlükə əlamətində gecikməməkdir. Hamiləlik ehtimalını və əvvəlki uşaqlıqdankənar hamiləliyi komanda ilə bölüşmək qərara kömək edir.

Hamiləlikdə qarında bəzi narahatlıqlar fizioloji dəyişikliklərlə bağlıdır. Onların xüsusiyyətlərini bilmək narahatlığı azalda bilər.

• Yumru bağların ağrısı. Uşaqlığı dəstəkləyən bağlar böyüdükcə dartılır. Qarın aşağısında və ya çanaq tərəfdə qısamüddətli kəskin ağrı hiss olunur, çox vaxt qəfil hərəkətlə, öskürək və ya dönmə zamanı. Adətən ikinci trimestrdə daha çox rast gəlinir.
• Braxton Hicks yığılmaları. Nizamsız, qısa və adətən güclənməyən uşaqlıq yığılmalarıdır. İstirahət, mövqe dəyişməsi və su qəbulu ilə azala bilər.
• Qazlar və qəbizlik. Hormonal dəyişikliklər bağırsaq hərəkətini yavaşladır, şişkinlik və sancı yaradır.
• Erkən yüngül sancı. İlk həftələrdə uşaqlığın böyüməsi ilə yüngül dartılma hissi ola bilər.

Yüngül ağrı da qanaxma, hərarət və ya güclənmə ilə müşayiət olunarsa, həkimə müraciət edilməlidir.

Əlamətlərin hamısının birlikdə olmasını gözləməyin. Bir əlamət də kifayət qədər ciddi ola bilər. Narahatlıq varsa, həkimlə və ya təcili yardımla əlaqə saxlamaq düzgün addımdır.

Aşağıdakı addımlar yalnız yüngül, qanaxmasız və əlavə əlaməti olmayan narahatlıqda uyğundur.

• İstirahət edin və mövqeyinizi dəyişin; yan üstə uzanmaq çox vaxt rahatlıq verir.
• Kifayət qədər maye qəbul edin.
• Qəbizlik və qazlar üçün lifli qidaya, tərəvəz və meyvəyə üstünlük verin, yavaş-yavaş yeriyin.
• İlıq (isti olmayan) duş və ya kompres narahatlığı azalda bilər.
• Qəfil hərəkətlərdən çəkinin, qalxarkən yavaş olun.
• Qarın ağrısı üçün ağrıkəsici və ya spazmolitik seçimini həkimlə razılaşdırın.
• Ağrının vaxtını, xarakterini və təkrarlanmasını qeyd edin.

Ağrı bir neçə saat ərzində keçmirsə, güclənirsə və ya yeni əlamət qoşulursa, evdə gözləməyin.

Qarın ağrısı ilə müraciət etdikdə həkim şikayətinizi, hamiləlik həftənizi və tarixçənizi soruşur. Sonra vəziyyətə uyğun müayinələr seçilir.

• Ümumi baxış. Qan təzyiqi, nəbz, hərarət və qarının palpasiyası.
• Ginekoloji müayinə. Qanaxma, ifrazat və ya uşaqlıq boynu dəyişikliyi şübhəsində aparıla bilər.
• USM. Hamiləliyin yeri, döl, plasenta və uşaqlığın vəziyyəti qiymətləndirilir; bəzən qarın boşluğunda maye yoxlanılır.
• Sidik analizi. İnfeksiyanı aşkarlamağa kömək edir.
• Qan analizləri. Yoluxma, anemiya və lazım gələrsə hCG yoxlanılır.
• Dölün monitorinqi. Sonrakı həftələrdə ürək döyüntüsü və uşaqlıq yığılmaları izlənə bilər.

Hamiləlik təhlükəsiz müayinələrə mane olmur; qərar fayda və riskin müqayisəsi ilə verilir.

Cədvəl yalnız istiqamət verir və diaqnoz qoymur. Hər dövrdə güclü ağrı, qanaxma və ya digər təhlükə əlamətləri həkimlə qiymətləndirilməlidir.

Hamiləlik qarın ağrısının hər zaman uşaqlıqdan qaynaqlandığını göstərmir. Hamilələrdə də digər orqanların xəstəlikləri rast gəlinir, bəzən diaqnoz çətinləşir, çünki böyüyən uşaqlıq orqanların yerini dəyişir.

• Appendisit. Ağrı bəzən adi yerdən fərqli yerdə hiss oluna bilər, hərarət və qusma müşayiət edir.
• Öd kisəsi daşları və ya pankreatit. Qarının yuxarı hissəsində, yeməkdən sonra güclənən ağrı.
• Böyrək daşı və piyelonefrit. Bel və yan nahiyədə ağrı, hərarət, sidikdə dəyişiklik.
• Mədə-bağırsaq infeksiyası. İshal, qusma və ümumi zəiflik.
• Yumurtalıq kistası. Bəzən ani, kəskin ağrı ilə müşayiət oluna bilər.

Bu hallar barədə diaqnozu həkim qoyur; hamiləlik lazımi müayinələrə mane olmur.

Aydın məlumat verilməsi qiymətləndirməni sürətləndirir.

1. Hamiləlik həftəsi və riskiniz. Həftənizi, əvvəlki uşaqlıqdankənar hamiləlik və ya əməliyyatlarınızı deyin.
2. Ağrının xarakteri. Yeri, gücü, başlama vaxtı, davamlı və ya dalğavari olması.
3. Yanaşı əlamətlər. Qanaxma, maye, hərarət, qusma, sidikdə yanma, baş ağrısı, görmə dəyişikliyi.
4. Dölün hərəkəti. Adi hərəkətlərdən fərq varmı.
5. Qəbul etdiyiniz dərmanlar. Ağrıkəsicilər, spazmolitiklər və digər preparatlar.

Telefon məsləhəti ilə qəbul arasında seçim edərkən, ağrı güclüdürsə və ya təhlükə əlaməti varsa, birbaşa təcili müraciət etmək daha düzgündür.

Müayinədən sonra evə buraxılsanız belə, hansı əlamətlər yarandıqda geri qayıtmaq lazım olduğunu yazılı şəkildə alın. Yeni qanaxma, güclənən ağrı və ya dölün hərəkətlərinin azalması yenidən qiymətləndirmə üçün əsasdır.