Qan qrupu fərqlidir: bu, hamiləlik üçün “uyğunsuzluq” deməkdirmi?

Xeyr. Bu, qan hüceyrələrinin xüsusiyyətidir. RhD mənfi ananın RhD müsbət dölü olduqda müəyyən şəraitdə sensibilizasiya, yəni anti-D anticisimlərinin yaranması mümkündür. Bütün belə hamiləliklərdə xəstəlik baş vermir. Riskin idarəsi üçün tarixçə və analizlər nəzərə alınır. Əvvəlki qan köçürülməsi və hamiləlik hadisələri barədə məlumat vermək vacibdir.

Hamiləliyin əvvəlində adətən ana qan qrupu, RhD vəziyyəti və qeyri-adi anticisimlərin skrininqi müəyyən edilir. Bu müayinə üçün adi venadan qan nümunəsi götürülür. Skrininq mənfidirsə, qanda dölün hüceyrələrinə təsir edə biləcək anticisim aşkarlanmayıb deməkdir. RhD mənfi qadınlarda skrininq hamiləliyin sonrakı mərhələsində təkrarlana bilər; konkret vaxtı yerli qayda və həkimin planı müəyyən edir.

Skrininq müsbət çıxarsa, bu, dərhal təhlükə demək deyil. Əvvəlcə anticismin növü dəqiqləşdirilir, çünki bəzisi dölə təsir etmir, bəzisi isə nəzarət tələb edir. Lazım olduqda anticisim səviyyəsi təkrar ölçülür və dölün vəziyyəti uyğun müayinə üsulları ilə izlənir.

Nəticəni oxuyarkən qan qrupunun adını yox, anticisimin olub-olmamasını və növünü soruşun. Keçmiş analiz cavablarını gətirmək müqayisəni asanlaşdırır.

Qan nümunəsi götürülməzdən əvvəl xüsusi hazırlıq, adətən, tələb olunmur. Əvvəlki qan köçürülməsi, əvvəlki hamiləliklərdə problemlər və ya anti-D inyeksiyası olubsa, laboratoriyaya və həkimə bunu mütləq bildirin, çünki nəticənin şərhi bu məlumatdan asılıdır.

Anti-D immunoqlobulin uyğun RhD mənfi, artıq sensibilizasiya olmamış pasiyentlərdə anticisim yaranmasının qarşısını almaq üçün istifadə olunur. Verilmə vaxtı rutin profilaktika, müəyyən qanaxma və prosedurlar və doğuşdan sonrakı vəziyyətə görə dəyişə bilər. Erkən hamiləlik hadisələrində qaydalar həftə və yerli protokoldan asılıdır. Buna görə internetdən universal sxem seçməyin; konkret vəziyyət üçün komanda ilə vaxtında əlaqə saxlayın.

Anti-D profilaktikası ilə yaranmış anticismin müalicəsi eyni deyil. Anticisim növü, səviyyəsi və əvvəlki tarixçə qiymətləndirilir. Bəzi anticisimlər döl anemiyasına səbəb ola bilər və xüsusi nəzarət tələb edir. Bütün müsbət anticisim cavabları eyni risk daşımır. Son dövrdə profilaktik inyeksiya almısınızsa bunu da bildirin: laborator şərhdə həmin məlumat əhəmiyyətli ola bilər.

ABO sistemində ana ilə körpə arasındakı fərq də bəzən yenidoğulmuşda yüngül qırmızı qan hüceyrələri parçalanmasına və sarılığa səbəb ola bilər. Bu, ən çox ananın qan qrupu O, körpənin isə A və ya B olduğu hallarda müzakirə edilir. Adətən bu vəziyyət RhD ilə əlaqəli anticisim problemindən yüngül keçir.

Hamiləlik dövründə ABO fərqinə görə ayrıca müalicə və ya xüsusi inyeksiya adətən tələb olunmur. Əsas diqqət doğuşdan sonra körpənin sarılığının izlənməsinə yönəlir: dəri və gözlərin saralması, qidalanma və yuxululuq pediatr tərəfindən qiymətləndirilir. Sarılıq körpələrdə çox rast gəlinən vəziyyətdir və hər sarılıq qan qrupu fərqindən qaynaqlanmır.

Doğuş komandasına ananın qan qrupunu bildirin və körpənin hansı hallarda əlavə müayinə ala biləcəyini soruşun. Qan qrupunun fərqli olması özlüyündə hamiləliyin gedişini pisləşdirmir.

Həkim bəzən doğuşdan sonra körpənin qan qrupunu və ya sarılıq göstəricisini yoxlamaq istəyə bilər. Bu, ananı narahat etməməlidir: məqsəd mümkün sarılığı vaxtında görmək və lazım olarsa, körpəni izləmək və ya müalicə etməkdir.

ABO və RhD fərqinə əsasən cütlüyün hamilə qala bilməyəcəyini söyləmək düzgün deyil. Sonsuzluq qiymətləndirilməsi ovulyasiya, sperm, borular və klinik tarixçə kimi amillərə əsaslanır. “Qanı uyğunlaşdıran” sübutsuz prosedurlara ehtiyac yaranmır. Əsas məqsəd mövcud hamiləlikdə riskli anticismin olub-olmamasını müəyyən etmək və uyğun profilaktika və nəzarət təşkil etməkdir.

Anti-D almısınızsa tarixini və preparat sənədini saxlayın. Sonrakı anticisim skrininqinin şərhində bu məlumat lazım ola bilər. Hər müsbət anti-D cavabına eyni nəticə çıxarmaq olmaz; laborator və klinik tarixçə birlikdə qiymətləndirilir. Qanaxma və ya prosedurdan sonra profilaktikaya ehtiyac barədə uyğun vaxtda əlaqə saxlayın. Köhnə hamiləlikdəki planın yenidə avtomatik eyni olacağını düşünməyin.

Partnyorun qan qrupu faydalı məlumat ola bilər, lakin ananın öz skrininqini əvəz etmir. Bəzi sistemlərdə dölün RhD xüsusiyyətinin qeyri-invaziv müəyyənləşdirilməsi də istifadə olunur; mövcudluğu və tətbiqi yerli qaydadan asılıdır. Əgər dölə təsir edə bilən başqa anticisim varsa anti-D inyeksiyası həmin problemi həll etmir. Nəzarətin hansı anticisim üçün aparıldığını soruşun. Diaqnozu ümumi “rezus konflikt” sözü ilə məhdudlaşdırmaq vacib fərqləri gizlədə bilər.

RhD mənfi qadında aşağıdakı hadisələr dölün qan hüceyrələrinin ana qan dövranına keçmə ehtimalını artıra bilər:

• erkən hamiləlikdə qanaxma, düşük və ya hamiləliyin müdaxilə ilə dayandırılması;
• uşaqlıqdan kənar hamiləlik;
• qarın nahiyəsinə zərbə və ya yıxılma;
• amniosentez və digər invaziv prosedurlar;
• dölün xarici çevrilməsi cəhdi;
• hamiləliyin gec mərhələsində qanaxma.

Belə vəziyyətlərdə RhD mənfi olduğunuzu və əvvəlki anticisim nəticənizi dərhal tibbi komandaya bildirin. Profilaktik müdaxilə nə qədər erkən qiymətləndirilsə, o qədər yaxşıdır; adətən ilk 72 saat ərzində müraciət tövsiyə olunur, lakin vaxt keçibsə də, mütləq soruşun, çünki qərar yenə də verilə bilər.

Qan qrupunuzu bilmirsinizsə, bunu təcili yardımda və ya qəbulda mütləq deyin ki, lazımi yoxlama aparılsın.

Hamiləliyin hər hansı mərhələsində yaranan şübhəli vəziyyətdə evdə gözləmək əvəzinə, xəstəxanaya və ya qəbula zəng edib qan qrupunuzu bildirin. Rezus vəziyyəti məlum deyilsə, qan analizi aparılır və nəticəyə görə yanaşma seçilir.

Ananın immun sisteminin müəyyən qan hüceyrəsi antigeninə qarşı anticisim yaratması sensibilizasiya adlanır. RhD mənfi olmaqla artıq anti-D yaratmış olmaq eyni vəziyyət deyil. Profilaktikanın məqsədi uyğun hallarda bu cavabın yaranmasının qarşısını almaqdır. Yaranmış anticisim olduqda isə dölə riskin qiymətləndirilməsi başqa plan tələb edə bilər. Son profilaktik inyeksiya laborator şərhdə nəzərə alınır. Bu fərqi bilmədən yalnız qan qrupuna baxıb risk və ya müalicə qərarı çıxarmaq olmaz. Anticisim növü və tarixçə yazılı dəqiqləşdirilməlidir.

RhD mənfi ananın körpəsi doğulduqdan sonra bəzən göbək qanından və ya körpənin nümunəsindən qan qrupu və RhD xüsusiyyəti təyin edilir. Körpənin RhD müsbət olduğu və ananın hələ sensibilizasiya olmadığı halda ananı gələcək hamiləliklər üçün qoruyan profilaktik müdaxilə təklif edilə bilər. Körpə RhD mənfi çıxarsa, belə profilaktikaya adətən ehtiyac olmur.

Doğuşdan sonra ananın qanında dölün hüceyrələrinin miqdarını qiymətləndirən əlavə müayinə lazım olduqda aparılır. Bu, profilaktikanın uyğunluğunu dəqiqləşdirməyə kömək edir.

Palatadan çıxmazdan əvvəl bunları soruşun: körpənin qan qrupu nədir, profilaktika verilibmi, verilibsə tarixi hansıdır və növbəti hamiləlikdə nə barədə xəbərdarlıq etməlisiniz? Bu məlumatı çıxarış sənədində saxlamaq gələcək hamiləliyin planlaşdırılmasını asanlaşdırır.

Əgər körpənin atası haqqında məlumat yoxdursa və ya qan qrupu məlum deyilsə, bu, ananın qiymətləndirilməsinə mane olmur; əsas yoxlama ananın anticisim vəziyyətidir. Körpənin qrupu isə doğuşdan sonra birbaşa təyin oluna bilər.

İnternetdə qan qrupu barədə çoxlu qeyri-dəqiq məlumat yayılır. Aşağıdakı müqayisə əsas fərqləri göstərir.

Şübhə yarananda şəxsi vəziyyətinizə uyğun yazılı plan istəyin.

Qan qrupu xəritəsi və ya “qrup pəhrizi” kimi iddialar hamiləlik nəticələrinə təsir göstərdiyi sübut olunmuş yanaşma deyil. Qidalanma üçün ümumi hamiləlik tövsiyələrinə əməl etmək kifayətdir və ayrıca qrupa uyğun rejim tələb olunmur.

Əgər qan qrupu barədə internetdən oxuduğunuz məlumatla həkimin sözü uyğun gəlmirsə, mənbəni göstərməsini xahiş edin və konkret nəticələrinizi birlikdə nəzərdən keçirin.