Immunoglobulin

Plazmatik hüceyrələrin hasil etdiyi və anticisim funksiyasını — antigenlərin spesifik tanınması və zərərsizləşdirilməsini — yerinə yetirən qan plazması zülalları.

İmmunoqlobulinlər humoral immunitetin əsas molekulları olan anticisimlərdir. Onları aktivləşmiş B-limfositlərin çevrildiyi plazmatik hüceyrələr hasil edir. Hər molekul Y-şəkillidir: iki «qol» müəyyən antigenə dəqiq birləşir, «ayaq» isə anticismin immun sistem hüceyrələri və komplementlə necə qarşılıqlı təsirdə olacağını müəyyən edir.

Quruluşu və sinifləri

IgG — qanda ən çox olan sinif; infeksiya və peyvəndlərdən sonra uzunmüddətli müdafiəni təmin edir, cifti keçən yeganə sinifdir və yenidoğulmuşu qoruyur.
IgM — yeni infeksiyada ilk hasil olunur; konkret törədiciyə qarşı onun aşkarlanması çox vaxt yaxın vaxtlarda yoluxmanı göstərir.
IgA — selikli qişaları qoruyur, tüpürcəkdə, göz yaşında və ana südündə çoxdur.
IgE — qanda çox azdır; parazitlərdən müdafiədə və dərhal tipli allergik reaksiyalarda iştirak edir.
IgD — əsasən B-limfositlərin səthində yerləşir, rolu az öyrənilib.

Funksiyası

Anticisimlər virusları və toksinləri zərərsizləşdirir, bakteriyaları faqositlər tərəfindən udulmaq üçün «nişanlayır» (opsonizasiya), komplement sistemini aktivləşdirir və NK-hüceyrələrə yoluxmuş hüceyrələri məhv etməyə kömək edir.

Klinik əhəmiyyəti

Ümumi IgG, IgA və IgM-in təyini immun çatışmazlığını (səviyyənin azalması) və ya həddindən artıq hasilatla gedən vəziyyətləri — xroniki infeksiyaları, autoimmun xəstəlikləri, qaraciyər xəstəliklərini, həmçinin bir anomal (monoklonal) immunoqlobulinin sintez olunduğu mieloma xəstəliyini aşkar etməyə kömək edir. Böyüklərdə təxmini göstəricilər: IgG təxminən 7–16 q/l, IgA 0,7–4 q/l, IgM 0,4–2,3 q/l; uşaqlarda normalar aşağıdır və yaşdan asılıdır, konkret istinad intervallarını isə laboratoriya müəyyən edir.

İmmunoqlobulinlər dərman kimi də istifadə olunur: venadaxili və dərialtı yeridilən donor immunoqlobulini preparatları birincili immun çatışmazlıqlarında və bir sıra autoimmun xəstəliklərdə, spesifik immunoqlobulinlər isə quduzluq, tetanus, hepatit B-nin təcili profilaktikası üçün tətbiq edilir. Monoklonal anticisimlər şişlərin, autoimmun və allergik xəstəliklərin müalicəsi üçün bir çox müasir preparatın əsasıdır.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Birincili və ikincili immun çatışmazlıqları, allergiya (IgE), autoimmun xəstəliklər (autoanticisimlər), çoxsaylı mieloma, zərdab xəstəliyi. Uşaqda və ya böyükdə tez-tez ağır pnevmoniyalar, sinusitlər və otitlər həkimin təyinatı ilə immunoqlobulinlərin səviyyəsini yoxlamaq üçün əsasdır.