Qastrointestinal stromal şiş (QİSŞ) mədə-bağırsaq traktının divarında, selikaltı qatda inkişaf edən nadir sarkoma növüdür və uzun müddət əlamətsiz gedə bilər. Lokallaşmış QİSŞ-in əsas müalicəsi şişin sağlam toxuma kənarı ilə tam çıxarılmasıdır, çünki klassik kimyaterapiya burada az effektlidir. Əməliyyat ümumi narkoz altında, kiçik şişlərdə laparoskopik, iri şişlərdə açıq üsulla aparılır.
- Giriş
- Laparoskopik
- Anesteziya
- Ümumi
- Müddət
- 1–3 saat
- Stasionarda
- 3–7 gün
- Bərpa
- 3–6 həftə
- Qiymət
- 4 000 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- QİSŞ-in cərrahi müalicəsi
- GIST rezeksiyası
- mədənin pazvari rezeksiyası
- stromal şişin laparoskopik çıxarılması
- mədə-bağırsaq sarkomasının çıxarılması
Əməliyyatın təsviri
QİSŞ qida borusu, mədə və bağırsaq divarının əzələ qatında yerləşən xüsusi hüceyrələrdən törəyir. Şiş çox vaxt orqanın mənfəzinə yox, xaricə doğru böyüdüyü üçün xarakterik əlamət vermir və təsadüfən — USM, KT və ya endoskopiya zamanı — aşkarlanır. Ən çox mədədə, daha az nazik bağırsaqda rast gəlinir. Metastazlar əsasən qaraciyərə və qarın boşluğunun divarına (peritona) yayılır.
Cərrahın vəzifəsi şişi kapsulunu zədələmədən, sağlam toxuma kənarı ilə tam çıxarmaqdır. QİSŞ limfa düyünlərinə nadir hallarda yayıldığı üçün geniş limfodisseksiya adətən lazım olmur və çox vaxt orqanqoruyucu əməliyyat mümkündür.
Əməliyyatın variantları:
- mədənin pazvari (seqmentar) rezeksiyası — şiş ətraf divarla birlikdə götürülür, mədənin əsas hissəsi qalır;
- mədənin proksimal, distal və ya uzununa rezeksiyası — şişin yerindən asılı olaraq;
- nazik bağırsağın seqmentar rezeksiyası;
- genişləndirilmiş əməliyyat — şiş qonşu orqanlara keçdikdə.
Müalicə üsulu onkoloji konsiliumda seçilir. Residiv riski yüksək olduqda əməliyyat hədəf terapiya ilə — tirozinkinaz inhibitorları ilə — birləşdirilir.
Əməliyyatın nəticəsi
Şiş tam çıxarıldıqda qanaxma, ağrı və təzyiq hissi aradan qalxır və çox hallarda davamlı remissiya əldə olunur. Ağır, yayılmış hallarda əməliyyatın məqsədi simptomları yüngülləşdirmək və ömrü uzatmaqdır.
Çıxarılan toxuma histoloji, immunohistokimyəvi və molekulyar müayinəyə göndərilir. Şişin ölçüsü, yeri və hüceyrə bölünmə aktivliyi əsasında residiv riski hesablanır. Risk yüksəkdirsə, onkoloq əməliyyatdan sonra hədəf terapiyanı — adətən uzun müddətə — təyin edir. Orqanın funksiyası müdaxilənin həcmindən asılı olaraq tədricən bərpa olunur.
Üstünlüklər
Lokallaşmış qastrointestinal stromal şişlərdə klassik kimyaterapiya az effektlidir, əsas üsul cərrahi çıxarılmadır.
-
Orqanın qorunması
Şiş çox vaxt sağlam toxuma kənarı ilə çıxarılır, mədə və ya bağırsağın böyük hissəsini götürmək lazım olmur.
-
Laparoskopik imkan
Kiçik şişlərdə əməliyyat qarın divarındakı deşiklərdən, böyük kəsik olmadan aparıla bilər.
-
Riskin qiymətləndirilməsi
Çıxarılmış şişin müayinəsi residiv riskini və hədəf terapiyanın lazım olub-olmadığını göstərir.
Göstərişlər
- lokallaşmış QİSŞ — cərrahi çıxarılma əsas müalicə üsuludur;
- mədədə 2 sm-dən böyük selikaltı törəmə və ya müşahidə zamanı böyüyən kiçik törəmə;
- şişin qanaxma, ağrı, mədədə ağırlıq və ya keçməzlik yaratması;
- əməliyyatdan əvvəl hədəf terapiya ilə kiçildilmiş iri şiş;
- seçilmiş hallarda — hədəf terapiyaya yaxşı cavab vermiş tək metastazlar.
Klassik kimyaterapiya və şüa terapiyası QİSŞ-də az effektlidir və adətən tətbiq olunmur.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
Alternativlər və üsulun seçimi
Çox kiçik, şikayət verməyən və təsadüfən aşkarlanmış şişlər bəzən dərhal əməliyyat olunmur, endoskopik USM və KT ilə müntəzəm izlənilir. Şiş çox böyükdürsə və ya əməliyyat orqanın itkisinə gətirəcəksə, əvvəlcə hədəf dərman müalicəsi ilə onu kiçiltmək, sonra əməliyyat etmək mümkündür. Bəzi kiçik mədə şişləri endoskopla da çıxarıla bilir. Yayılmış prosesdə əsas müalicə dərman terapiyasıdır.
Cərrahi müdaxilə laparoskopik və ya açıq aparıla bilər. Üsulu cərrah müayinədən sonra seçir: şişin ölçüsü və yeri, orqanın hansı hissəsində olması, yaşınız, ümumi vəziyyətiniz və əvvəlki əməliyyatlar nəzərə alınır. Seçim sizinlə müzakirə olunur.
Əks göstərişlər
Mütləq əks göstərişlər
- ağır ümumi vəziyyət, ürək, tənəffüs, böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığının dekompensasiyası, ümumi anesteziyanın mümkün olmaması;
- radikal çıxarılmanı mümkünsüz edən geniş yayılma — bu halda əsas müalicə hədəf terapiyadır.
Nisbi əks göstərişlər
- kəskin infeksiyalar, xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsi — əməliyyat təxirə salınır;
- laxtalanma pozğunluqları, qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu;
- iri və ya qonşu orqanlara keçmiş şiş — əvvəlcə onu kiçildən hədəf terapiya aparıla bilər;
- laparoskopiya üçün: qarın boşluğunda geniş bitişmələr, ağır ürək-ağciyər çatışmazlığı.
Əməliyyatın vaxtı və həcmi barədə qərarı cərrah və onkoloq müayinədən sonra verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Hər cərrahi əməliyyat və anesteziya müəyyən risk daşıyır. Komanda bu riskləri azaltmaq üçün lazımi tədbirləri görür.
- qanaxma, o cümlədən şişin özündən qanaxma
- yara nahiyəsində infeksiya
- ayaq damarlarında tromb əmələ gəlməsi
- anesteziyaya qarşı reaksiya
- orqan divarındakı tikişin sızması və qarın boşluğunda iltihab
- şiş kapsulunun əməliyyat zamanı cırılması — bu, xəstəliyin təkrarlanma ehtimalını artırır, buna görə cərrah çox ehtiyatla işləyir
- mədənin pazvari rezeksiyasından sonra onun həcminin kiçilməsi və tez doyma hissi
- xəstəliyin sonradan təkrarlanması — buna görə nəzarət müayinələri vacibdir
Fərdi riski artıran amillər: siqaret çəkmək, artıq çəki, şəkərli diabet, ürək və ağciyər xəstəlikləri, yaş. Bunları həkim əməliyyatdan əvvəl qiymətləndirir.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq 7–14 gün
Endoskopiya, KT və ya MRT, qan analizləri, EKQ və anestezioloq baxışı.
-
Əməliyyat 1–3 saat
Ümumi narkoz altında laparoskopik və ya açıq üsulla aparılır.
-
Bərpa 3–6 həftə
Stasionarda 3–7 gün qalırsınız, sonra müşahidə ambulator davam edir.
Əməliyyata hazırlıq
Konsultasiyada cərrah və onkoloq şişin yerini, ölçüsünü və yayılmasını qiymətləndirir:
- endoskopik müayinə, lazım olduqda endosonoqrafiya və biopsiya;
- qarın boşluğunun və kiçik çanağın kontrastlı KT-si və ya MRT-si;
- qanın ümumi və biokimyəvi analizi, laxtalanma, qan qrupu və rezus-faktor, infeksiya skrininqi;
- EKQ, qarın USM-i, aşağı ətraf venalarının doppleroqrafiyası;
- terapevt və anestezioloq baxışı, yanaşı xəstəliklərdə müvafiq mütəxəssis.
Əməliyyatdan 8 saat əvvəl yemək, 2 saat əvvəl su içmək olmaz. Qanı durulaşdıran və şəkər salan dərmanları həkimlə razılaşdırın. Hədəf terapiya qəbul edirsinizsə, onun nə vaxt dayandırılacağını onkoloq deyəcək. Kompression corab, dərman siyahısı və analiz nəticələrini götürün.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Əməliyyat ümumi narkoz altında aparılır.
- Giriş. Kiçik şişlərdə qarın divarında bir neçə deşik açılır və laparoskopik alətlər yeridilir; iri şişlərdə və ya metastaz şübhəsində açıq kəsik edilir.
- Reviziya. Cərrah qarın boşluğunu, qaraciyəri və peritonu nəzərdən keçirir.
- Şişin çıxarılması. Şiş kapsulunu zədələmədən, ətraf sağlam toxuma ilə birlikdə kəsilir — bu, şiş hüceyrələrinin yayılmasının qarşısını alır. Mədə və ya bağırsaq divarındakı defekt tikilir.
- Ekspres müayinə. Çıxarılmış fraqment dərhal morfoloji müayinəyə göndərilir və kənarların təmizliyi qiymətləndirilir.
Əməliyyat həcmdən asılı olaraq 1–3 saat çəkir. Ayıldıqdan sonra palataya keçirsiniz, tibb heyəti vəziyyətinizi sutka ərzində izləyir.
Stasionarda qalma
Adətən 3–7 gün stasionarda qalırsınız; bu, təxmini müddətdir. Əməliyyat ümumi anesteziya altında, çox vaxt laparoskopik üsulla aparılır. Palatada vəziyyətiniz izlənilir, ağrıkəsici verilir. İlk gün venadaxili maye yeridilir; mədədə əməliyyatdan sonra bəzən nazik zond qoyulur.
Ertəsi gün yataqdan qalxmağa başlayırsınız. Əvvəlcə bir neçə qurtum su, sonra maye və yumşaq qida tədricən icazə verilir. Ağrı nəzarətdədirsə, yeməyə başlamısınızsa və gəzə bilirsinizsə, evə buraxılırsınız. Çıxarkən yazılı tövsiyələr verilir; histoloji cavaba görə sonrakı müalicə planı ayrıca müzakirə olunur.
Bərpa dövrü
Laparoskopik əməliyyatdan sonra stasionarda adətən 3–5 gün, açıq əməliyyatdan sonra bir həftəyə qədər qalırsınız. İlk 1–2 gün qidalanma venadaxili aparılır, sonra maye və yumşaq qida ilə başlanır.
- bir neçə həftə həzm traktına yükü azaldan pəhrizə riayət edin: tez-tez, az porsiyalarla, yumşaq qida;
- 4–6 həftə ağır əşya qaldırmayın;
- kəsiklər sağalana qədər vanna və saunadan çəkinin;
- gündəlik gəzintilərlə fəallığı tədricən artırın;
- hədəf terapiya təyin olunubsa, onu cədvəl üzrə, buraxmadan qəbul edin.
Hərarət, qusma, qara rəngli nəcis, güclənən qarın ağrısı olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
QİSŞ illər sonra da təkrarlana bilər, ona görə əməliyyatdan sonra müşahidə adətən uzun müddət — residiv riskindən asılı olaraq 5 il və daha çox — davam edir. Hədəf terapiyanın vaxtından əvvəl dayandırılması residiv riskini artırır.
- KT nəzarətlərinin cədvəlinə dəqiq əməl edin.
- Hədəf dərmanın yan təsirlərini — ödem, ishal, səpgi — özbaşına müalicə etməyin, onkoloqa deyin.
- Qusmada qan və ya qara nəcis olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Qiymət cədvəli
- MBT-nin qastrointestinal stromal şişlərində əməliyyatlar 4 000 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Kiçik və əlçatan şişlərdə laparoskopik üsul seçilir, bu da bərpanı qısaldır. İri şişlərdə, çətin yerləşmədə və ya şişin kapsulunun zədələnmə riski olduqda açıq əməliyyat daha təhlükəsizdir. Qərarı cərrah KT nəticələrinə görə verir.
Əksər hallarda yox. Şiş çox iridirsə və ya qonşu orqanlara yaxındırsa, bir neçə ay hədəf terapiya onu kiçildə bilər və əməliyyatı daha az travmatik edər. Bu yanaşmanın lazım olub-olmadığını konsilium müəyyən edir.
Pazvari rezeksiyadan sonra mədənin əsas hissəsi qalır və qidalanma bir neçə həftəyə normallaşır. Daha geniş rezeksiyada tez-tez və az porsiyalarla yemək lazım ola bilər. Həkim sizə fərdi pəhriz tövsiyəsi verəcək.
Yüksək residiv riskində əməliyyatdan sonra hədəf terapiya adətən ən azı 3 il təyin olunur. Müddəti şişin xüsusiyyətlərinə və dərmanın tolerantlığına görə onkoloq müəyyən edir. Terapiya zamanı müntəzəm qan analizləri və həkim baxışı lazımdır.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Effektiv kombinasiya: cərrahiyyə + hipertermokimyaterapiya
Klinikanın onkocərrah həkimləri cərrahi üsulların qarındaxili hipertermokimyaterapiya ( Xaypek (HIPEC) ) ilə birləşdirilməsindən istifadə edərək pasiyentlərin həyatını xilas…
İstiqamət: Onkocərrahiyyə
Haypek (HIPEC)
Bəzi onkoloji xəstəliklərin nəticəsi olan peritoneal karsinomatozun müalicəsi üçün bizim Onkomərkəzimizdə qabaqcıl Haypek (HIPEC) üsulu - hipertermik intraperitoneal…
İstiqamət: Onkocərrahiyyə
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Uşaqlıq boynunda hüceyrə dəyişiklikləri: nəticəni necə anlamaq olar?
Skrininqdə qeyri-normal nəticə və biopsiyada CIN eyni anlayış deyil. Nəticənin hansı testə aid olduğunu bilmək sonrakı addımı anlamağa…
İstiqamət: Ginekologiya / Onkoginekologiya
