Aneurysma

Divarın zəifləməsi səbəbindən arteriyanın (daha nadir — venanın və ya ürək kamerasının) yerli davamlı genişlənməsi və ya qabarması; partlama təhlükəlidir.

Anevrizma damarın divarının nazikləşdiyi və qan təzyiqi altında xaricə qabardığı hissədir. Anevrizmalar iyşəkilli (çevrə boyunca bərabər genişlənmə) və kisəşəkilli (divarın bir tərəfinin qabarması) olur. Ən çox aortada, beyin arteriyalarında, dizaltı arteriyada rast gəlinir; infarktdan sonra ürək anevrizması ayrıca qeyd olunur. Bir çox anevrizmalar uzun müddət simptomsuz gedir.

Səbəblər və risk amilləri

Ateroskleroz və arterial hipertenziya.
Siqaret çəkmək — divarın dağılmasını gücləndirir və anevrizmanın böyüməsini sürətləndirir.
Birləşdirici toxumanın irsi xəstəlikləri (Marfan sindromu, Ehlers–Danlos sindromu) və ailəvi meyillilik.
Damar divarının infeksiyaları və iltihabı, travmalar.
Beyin anevrizmaları üçün həmçinin böyrəklərin polikistozu və alkoqoldan sui-istifadə.

Simptomlar

Yerləşmədən asılıdır. Aorta anevrizması qarında, döş qəfəsində, kürəkdə döyüntü və ya ağrı ilə təzahür edə bilər; dizaltı arteriyanın anevrizması diz arxasında pulsasiya edən törəmə kimi hiss olunur. Beyin arteriyasının iri anevrizması bəzən sinirləri sıxaraq gözlərdə ikiləşmə və ya göz qapağının düşməsinə səbəb olur. Partlama qəfil çox şiddətli ağrı və şok vəziyyəti ilə özünü göstərir.

Diaqnostika

Aşkarlamaq üçün USM, KT-angioqrafiya, MR-angioqrafiya, lazım olduqda kateter angioqrafiyası istifadə edilir. Təsadüfən aşkar edilmiş anevrizmalarda həkim ölçüdən və böyümə sürətindən asılı olaraq təkrar müayinələrin intervalını müəyyən edir.

Müalicə

Kiçik anevrizmalar müşahidə olunur, təzyiqə nəzarət edilir, siqaretdən imtina olunur. Hədd ölçüyə çatdıqda, sürətli böyümədə və ya simptomlar olduqda əməliyyat aparılır: açıq protezləşdirmə, endovaskulyar stentləmə, beyin anevrizmalarında — klipləmə və ya endovaskulyar embolizasiya (spirallar, axını yönləndirən stentlər). Qərarı damar cərrahı və ya neyrocərrah verir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qəfil «həyatda ən güclü» baş ağrısı, döş qəfəsində, kürəkdə və ya qarında parçalayıcı ağrı, kəskin zəiflik, huşun itirilməsi zamanı dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Üzün asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitqin pozulması olduqda da gözləmədən 103-ə zəng edin.