Beyin qan dövranının kəskin pozulmasıdır; damar partlayır və qan beyin toxumasına və ya qişaları altına axır.
Sinonimlər: Beyinə qansızma, Beyindaxili qansızma
Hemorragik insult — baş beyin damarının partlaması nəticəsində qanın beyin toxumasına (beyindaxili qansızma) və ya qişalar altındakı sahəyə (subaraxnoidal qansızma) axmasıdır. Axan qan neyronları sıxır və zədələyir, kəllədaxili təzyiqi artırır. İşemik insultla müqayisədə daha az rast gəlinən, lakin daha ağır formadır.
Səbəblər və risk amilləri
- arterial hipertenziya, xüsusən nəzarətsiz olanı — əsas risk amili;
- anevrizmanın və ya arteriovenoz malformasiyanın partlaması;
- yaşlılarda serebral amiloid angiopatiya;
- antikoaqulyantların qəbulu, qanın laxtalanma pozğunluqları;
- spirtli içkilərdən sui-istifadə, kokain və amfetamin istifadəsi, siqaret çəkmə.
Simptomlar
Başlanğıc adətən qəfil olur, çox vaxt fiziki və ya emosional gərginlik fonunda: kəskin baş ağrısı, qusma, bədənin yarısında zəiflik və ya keyimə, üz asimmetriyası, nitq pozğunluğu, gözlərdə ikiləşmə, qıcolmalar, komaya qədər şüurun zəifləməsi. Subaraxnoidal qansızmada saniyələr içində yaranan «həyatda ən güclü» baş ağrısı xarakterikdir.
Diaqnostika
Qansızmanı işemik insultdan simptomlara görə ayırmaq mümkün deyil, buna görə təcili baş beynin kompüter tomoqrafiyası edilir — o, qanı dərhal göstərir. Mənbəni tapmaq üçün KT-angioqrafiya və ya MR-angioqrafiya, lazım olduqda serebral angioqrafiya aparılır. Qanın laxtalanmasına, arterial təzyiqə və şüur səviyyəsinə nəzarət edilir.
Müalicə
Müalicə reanimasiya şöbəsində və ya insult blokunda aparılır: arterial təzyiqin nəzarətli azaldılması, laxtalanmanın korreksiyası (o cümlədən antikoaqulyantların dayandırılması və ya neytrallaşdırılması), beyin ödemi ilə mübarizə. Göstəriş olduqda neyrocərrahlar hematomanı çıxarır, anevrizmanı klipləmə və ya embolizasiya ilə söndürür, drenaj qoyur. Trombolitiklər əks-göstərişdir. Vəziyyət sabitləşdikdən sonra neyroreabilitasiyaya başlanır. Müalicəni həkim təyin edir.
Profilaktika
Əsas şərt — hədəf göstəricilərlə təzyiqə daimi nəzarət, siqaret və spirtli içkilərdən imtina, antikoaqulyant terapiya rejiminə ciddi əməl etməkdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Üz asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitq pozğunluğu, qəfil ən güclü baş ağrısı, qusma, huşun itməsi zamanı dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Xəstəyə yemək, su və dərman verməyin, onu başı bir qədər qaldırılmış vəziyyətdə uzadın.
Üst termin: İnsult
Əlaqəli terminlər
- İnsult
- İşemik insult
- Subaraxnoidal qansızma
- Arterial hipertenziya
- Anevrizma
- Kompüter tomoqrafiya
- İnsultdan sonrakı vəziyyət
- Neyroreabilitasiya
