Qoxu hissinin tam itməsi — qoxuları hiss edə bilməmək. Məsələn, virus infeksiyasından sonra müvəqqəti və ya davamlı ola bilər.
Sinonimlər: Qoxu hissinin itməsi
Anosmiya qoxu hissinin tam itməsidir; qismən azalmaya hiposmiya, qoxuların təhrif olunmuş qavranılmasına parosmiya deyilir. Yeməyin “dadının” böyük hissəsi əslində qoxu vasitəsilə formalaşdığı üçün anosmiyası olan insanlar tez-tez dad hissinin itməsindən də şikayət edirlər. Həyat keyfiyyətinin aşağı düşməsindən əlavə, bu vəziyyət təhlükəlidir, çünki insan qazın, tüstünün və ya xarab olmuş qidanın qoxusunu hiss etmir.
Mümkün səbəblər
- Havanın keçməsinə maneə: rinit zamanı burunun tutulması, xroniki rinosinusit, burun polipləri, burun arakəsməsinin əyriliyi, burun boşluğunun şişləri.
- Qoxu epitelinin zədələnməsi virus infeksiyalarından — qrip, KRVİ, koronavirus infeksiyasından sonra.
- Kəllə-beyin travması qoxu liflərinin zədələnməsi ilə.
- Nevroloji xəstəliklər: Parkinson xəstəliyi və Alsheymer xəstəliyi, bu zaman qoxu hissinin azalması əsas simptomlardan illər əvvəl yarana bilər.
- Yaşla bağlı dəyişikliklər, siqaret çəkmə, toksik maddələrin təsiri, bəzi dərmanlar, anadangəlmə pozuntular.
Nələr müşayiət edir
Səbəbdən asılı olaraq anosmiyanı burunun tutulması, ifrazat, üz nahiyəsində ağrı, baş ağrısı, yaddaş və ya hərəkət pozuntuları müşayiət edə bilər. Zökəm olmadan qəfil başlayan anosmiya infeksiyadan sonrakı formalar üçün xarakterikdir.
Diaqnostika
Otorinolarinqoloq xəstəliyin tarixçəsini dəqiqləşdirir və burun boşluğunun endoskopiyasını aparır. Kəmiyyət qiymətləndirməsi üçün qoxu dəstindən ibarət olfaktometrik testlərdən istifadə olunur. Sinusit və ya törəmədən şübhə olduqda burunətrafı cibların kompüter tomoqrafiyası, nevroloji simptomlarda və ya travmadan sonra beynin MRT-si təyin edilir. Nevroloq məsləhəti lazım ola bilər.
Müalicə və proqnoz
Müalicə səbəbə yönəlir: burunun iltihabi xəstəliklərində burundaxili qlükokortikosteroidlər istifadə olunur, poliplərdə əməliyyat mümkündür. İnfeksiyadan sonrakı anosmiyada qoxu məşqləri — bir neçə kəskin qoxunun müntəzəm iylənməsi — sübut olunmuş fayda verir. Bərpa aylarla çəkə bilər. Müalicəni həkim seçir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- anosmiya başa zərbədən sonra yaranıb;
- güclü baş ağrısı, görmə pozuntusu, ətraflarda zəiflik və ya huşun dumanlanması qoşulub;
- qanlı ifrazatla birtərəfli burun tutulması var;
- qoxu hissi görünən səbəb olmadan 2 həftədən çox bərpa olunmur.
Əlaqəli terminlər
- Dad hissinin itməsi
- Rinosinusit
- Polipoz rinosinusit
- Koronavirus infeksiyası
- Burunun tutulması
- Parkinson xəstəliyi
- Kəllə-beyin travması
- Rinoskopiya
