SARS-CoV-2 koronavirusunun törətdiyi kəskin infeksiyadır; simptomsuz formadan tənəffüs çatışmazlığı ilə gedən ağır pnevmoniyaya qədər müxtəlif şəkildə keçir.
Sinonimlər: COVID-19, Kovid, Koronavirus
COVID-19 koronavirus infeksiyası ilk dəfə 2019-cu ilin sonunda aşkar edilmiş və pandemiyaya səbəb olmuş SARS-CoV-2 virusu tərəfindən törədilir. Hazırda infeksiya mövsümi xarakter alıb: peyvənd olunmuş və ya əvvəllər xəstələnmiş insanların əksəriyyətində kəskin respirator virus infeksiyası kimi keçir, lakin xəstələrin bir qismində pnevmoniya və ağır ağırlaşmalar inkişaf edir.
Səbəblər və risk amilləri
Virus hava-damcı və aerozol yolu ilə, xüsusən qapalı, pis havalandırılan otaqlarda, daha nadir hallarda əllər və əşyalar vasitəsilə ötürülür. Ağır gediş riski 60–65 yaşdan yuxarı insanlarda, ürək və ağciyər xəstəlikləri, şəkərli diabet, piylənmə, xroniki böyrək xəstəliyi, immun çatışmazlığı olanlarda, həmçinin hamilələrdə və peyvənd olunmamışlarda daha yüksəkdir.
Simptomlar
- qızdırma, üşütmə, zəiflik, əzələlərdə sızıltı;
- boğaz ağrısı, zökəm, öskürək;
- baş ağrısı, iybilmə və ya dad hissinin itməsi;
- bəzən ürəkbulanma və ishal;
- pnevmoniyada — təngnəfəslik, hava çatışmazlığı hissi, saturasiyanın azalması.
Xəstəlikdən sonra bəzi insanlarda həftələr və aylarla yorğunluq, təngnəfəslik, yaddaş və yuxu pozğunluqları qalır — bu, postkovid sindromu adlanır.
Diaqnostika
İnfeksiya burun və udlaq yaxmasında PZR və ya antigenə ekspress-testlə təsdiqlənir. Qanın oksigenlə doyması pulsoksimetrlə yoxlanılır. Pnevmoniyadan şübhələnildikdə ağciyərlərin KT və ya rentgenoqrafiyası, qan analizləri (C-reaktiv zülal, D-dimer və s.) aparılır.
Müalicə
Yüngül gedişdə simptomatik müalicə aparılır: istirahət, bol maye, qızdırmasalıcılar. Risk qrupundan olan xəstələrə xəstəliyin ilk günlərində həkim antiviral preparatlar təyin edə bilər. Ağır gedişdə stasionarda oksigen terapiyası, kortikosteroidlər, trombozların qarşısını almaq üçün antikoaqulyantlar və digər üsullar tətbiq olunur. Bakterial infeksiya əlamətləri olmadan antibiotiklər göstəriş deyil; hormonların və antikoaqulyantların özbaşına qəbulu təhlükəlidir.
Profilaktika
Vaksinasiya (xüsusən yaşlılar və xroniki xəstəliyi olanlar üçün), otağın havalandırılması, simptomlar olduqda izdihamlı yerlərdə maska, əllərin yuyulması və xəstəlik dövründə özünütəcrid.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sakit vəziyyətdə və ya kiçik yüklənmədə təngnəfəslik, pulsoksimetrdə saturasiyanın 94%-dən aşağı olması, döş qəfəsində ağrı və ya sıxılma, dodaqların göyərməsi, şüurun dolaşması, güclü yuxululuq, həmçinin bir neçə gün düşməyən yüksək qızdırma zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Virus infeksiyası
Əlaqəli terminlər
- Kəskin respirator virus infeksiyası
- Pnevmoniya
- Oksigen saturasiyası
- Pulsoksimetriya
- Tənəffüs çatışmazlığı
- Dad hissinin itməsi
- Vaksinasiya
- Tromboz
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Yüksək intensivlikli Super Inductive System maqnitoterapiya aparatında pnevmoniyadan sonra tənəffüs reabilitasiyası
Pnevmoniya ağciyərlərdə iltihabi proseslə xarakterizə olunan və insanın bütün tənəffüs sisteminə təsir edən kəskin xəstəlikdir. Pnevmoniya infeksiya nəticəsində…
İstiqamət: Fizioterapiya / Pulmonologiya
