Zədələnmiş aterosklerotik piləyin üzərində trombun əmələ gəlməsi; miokard infarktı, işemik insult və ətrafın kəskin işemiyası kimi kəskin qan axını pozğunluğuna səbəb olur.
Aterotromboz ateroskleroz və trombozun birləşməsidir: yırtılmış və ya eroziyaya uğramış aterosklerotik piləyin səthində sürətlə tromb yaranır. Tromb arteriyanı qismən və ya tam tuta, yaxud qopub aşağıdakı damarı tıxaya bilər. Aterotromboz miokard infarktlarının əksəriyyətinin, işemik insultların xeyli hissəsinin və aşağı ətrafların kəskin işemiyasının bilavasitə mexanizmidir.
Səbəblər və risk amilləri
Əsasını aterosklerotik piləklər, xüsusən iri lipid nüvəli və nazik örtüklü «qeyri-stabil» piləklər təşkil edir. Piləyin yırtılmasına və tromb əmələ gəlməsinə siqaret çəkmə, yüksək ASLP xolesterini, nəzarətsiz arterial təzyiq, şəkərli diabet, iltihab, kəskin fiziki və emosional gərginlik, susuzlaşma şərait yaradır.
Simptomlar
Təzahürlər zədələnmiş arteriyadan asılıdır:
- ürək — döş sümüyü arxasında güclü ağrı və ya sıxılma, soyuq tər, təngnəfəslik, zəiflik;
- beyin — üzün qəfil asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitqin, görmənin, müvazinətin pozulması;
- ayaqlar — ətrafda qəfil ağrı, solğunluq, soyuma, keyimə;
- bağırsaq — müayinə nəticələrinə uyğun gəlməyən güclü qarın ağrısı.
Diaqnostika
Təcili vəziyyətdə EKQ, troponin analizi, beynin KT və ya MRT-si, angioqrafiya, KT-angioqrafiya, damarların dupleks USM-i aparılır. Vəziyyət sabitləşdikdən sonra aterosklerozun yayılması və risk amilləri qiymətləndirilir.
Müalicə
Kəskin aterotromboz qan axınının təcili bərpasını tələb edir: stentləmə ilə dəri altından koronar müdaxilə, trombolizis, mexaniki trombektomiya və ya damar əməliyyatı. Uzunmüddətli müalicə və təkrar hadisələrin qarşısını almaq üçün antiaqreqantlar (məsələn, asetilsalisil turşusu, klopidoqrel), bəzi hallarda antikoaqulyantlarla birlikdə, həmçinin statinlər və təzyiqə nəzarət istifadə olunur. Preparatları və müalicənin müddətini həkim müəyyən edir.
Profilaktika
Siqaretdən imtina, ASLP-nin hədəf səviyyəyə endirilməsi, təzyiq və şəkərə nəzarət, fiziki fəallıq, ateroskleroz təsdiqlənmiş şəxslərdə təyin olunmuş preparatların müntəzəm qəbulu.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Yuxarıda sadalanan qəfil əlamətlərdən hər hansı biri yaranarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. İnfarkt və insultda müalicənin nəticəsi qan axınının nə qədər tez bərpa olunmasından birbaşa asılıdır.
Üst termin: Tromboz
Əlaqəli terminlər
- Aterosklerotik pilək
- Ateroskleroz
- Tromboz
- Miokard infarktı
- İşemik insult
- Kəskin koronar sindrom
- Antiaqreqant terapiya
- Periferik arteriyanın okklüziyası
