Hemoglobin

Hemoqlobin oksigeni ağciyərlərdən toxumalara daşıyan, eritrositlərin tərkibində olan dəmirli zülaldır. Onun qandakı konsentrasiyası anemiyanın əsas diaqnostik meyarıdır.

Sinonimlər: Hb, HGB

Hər eritrositdə milyonlarla hemoqlobin molekulu var. Ağciyərlərdə hemoqlobin oksigeni birləşdirir, toxumalarda onu verir və qismən karbon qazını götürür. Hemoqlobinin sintezi üçün dəmir, vitamin B12, fol turşusu və normal işləyən sümük iliyi lazımdır. Hemoqlobinin səviyyəsi ümumi qan analizində təyin edilir; onu şəkərin orta səviyyəsini əks etdirən qlikozilləşmiş hemoqlobinlə qarışdırmaq olmaz.

Nə üçün təyin edilir

profilaktik müayinələr, hamiləlik zamanı, əməliyyatdan əvvəl müayinə;
halsızlıq, tez yorulma, yük zamanı təngnəfəslik, solğunluq, ürəkdöyünmə, başgicəllənmə;
bol aybaşı, qanaxmalar, qara nəcis;
böyrəklərin, bağırsağın xroniki xəstəlikləri, onkoloji xəstəliklər;
anemiya və qan xəstəliklərinin müalicəsinə nəzarət.

Hazırlıq

Qan səhər acqarına və ya yüngül səhər yeməyindən bir neçə saat sonra verilir. Analizdən əvvəl intensiv yükdən və siqaret çəkməkdən çəkinmək lazımdır. Barmaqdan analiz mümkündür, lakin venoz qan daha dəqiq nəticə verir.

Normalar

Böyüklər üçün təxmini göstəricilər: kişilər — 130–170 q/l, qadınlar — 120–150 q/l. ÜST meyarlarına görə anemiya kişilərdə 130 q/l-dən, hamilə olmayan qadınlarda 120 q/l-dən, hamilələrdə 110 q/l-dən aşağı səviyyədə diaqnoz qoyulur. Uşaqlarda normalar yaşdan asılıdır; yüksək dağlıqda yaşayanlarda və siqaret çəkənlərdə göstəricilər yüksəkdir. İstinad intervalları laboratoriyanın blankına əsasən dəqiqləşdirilir.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Azalma anemiya deməkdir. Ən çox rast gəlinən səbəblər:

qan itkisi (aybaşı, mədə-bağırsaq) və ya kifayət qədər daxil olmaması səbəbindən dəmir çatışmazlığı;
vitamin B12 və ya fol turşusu çatışmazlığı;
xroniki iltihabi xəstəliklər, xroniki böyrək xəstəliyi;
hemoliz, talassemiya, oraqvari hüceyrəli anemiya;
sümük iliyinin zədələnməsi.

Səbəbi tapmaq üçün həkim eritrosit indekslərini (MCV, MCH), ferritini, serum dəmirini, B12-ni qiymətləndirir. Müayinəsiz «hər ehtimala qarşı» dəmir preparatları qəbul etmək düzgün deyil.

Artım susuzlaşma, siqaret çəkmə, oksigen çatışmazlığı ilə gedən xroniki ağciyər və ürək xəstəlikləri, testosteron qəbulu və həqiqi polisitemiya zamanı rast gəlinir.

Hemoqlobinin sürətlə düşməsi qara nəcis, qanlı qusma, ifadəli təngnəfəslik və ya huşunu itirmə ilə müşayiət olunursa, təcili həkimə müraciət etmək lazımdır — bu, təcili tibbi yardım (103) çağırılmasını tələb edən qanaxma ola bilər.