Kişilərdə süd vəzilərinin vəzili toxumasının xoşxassəli böyüməsi; estrogen və androgenlər arasında balansın pozulması ilə bağlıdır.
Ginekomastiya kişi və ya oğlan uşağında süd vəzisinin vəzili toxumasının böyüməsidir. Onu psevdoginekomastiyadan ayırmaq lazımdır: sonuncuda döş yalnız artıq çəki zamanı piy hesabına böyüyür. Proses bir və ya hər iki tərəfdə ola bilər. Yenidoğulmuşlarda, yeniyetmələrdə və yaşlı kişilərdə ginekomastiya çox vaxt fizioloji olur və öz-özünə keçir.
Səbəblər və risk amilləri
Əsasda estrogenlərin nisbi artıqlığı və ya androgenlərin çatışmazlığı durur. Əsas səbəblər:
- cinsi yetkinlik dövrünün hormonal dəyişiklikləri və yaşla testosteronun azalması;
- dərmanlar: spironolakton, bəzi antiandrogenlər, anabolik steroidlər, xora və psixi pozuntuların müalicəsində işlədilən ayrı-ayrı preparatlar;
- hipoqonadizm, o cümlədən Klaynfelter sindromu;
- qaraciyər sirrozu, xroniki böyrək xəstəliyi, hipertireoz;
- xaya və böyrəküstü vəzin hormon ifraz edən şişləri;
- piylənmə, alkoqoldan sui-istifadə, marixuana istifadəsi.
Simptomlar
Məmənin altında bərk, hərəkətli, bəzən ağrılı disk formalı törəmə əllənir. Məmənin həssaslığı arta bilər. Bərk, yerindən oynamayan, asimmetrik düyün, dərinin və ya məmənin içəri çəkilməsi, qanlı ifrazat süd vəzisi xərçənginə şübhə yaradır; bu xəstəlik kişilərdə nadir olsa da, rast gəlinir.
Diaqnostika
Həkim döşü və xayaları müayinə edir, pasiyentin hansı dərmanları qəbul etdiyini aydınlaşdırır. Süd vəzilərinin və xayaların ultrasəs müayinəsi, testosteron, estradiol, LH, FSH, prolaktin, XQ analizləri, qaraciyər, böyrək və qalxanabənzər vəzin funksiyası yoxlanılır. Şişdən şübhələndikdə mamoqrafiya və biopsiya aparılır.
Müalicə
Pubertat ginekomastiyası adətən 1–2 il ərzində geriləyir, buna görə çox vaxt müşahidə seçilir. Səbəb dərmandırsa, mümkün olduqda o dəyişdirilir. Əsas xəstəlik müalicə olunur. Erkən mərhələdə bəzən antiestrogen preparatlar tətbiq edilir, onları yalnız endokrinoloq təyin edir. Uzun müddətli, fibrozlaşmış ginekomastiya dərmanlara pis cavab verir — bu halda cərrahi korreksiya (vəzinin çıxarılması, liposaksiya) mümkündür.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- bir döşün sürətlə böyüməsi, bərk, hərəkətsiz düyün;
- məmədən qanlı ifrazat, dərinin xoralaşması və ya içəri çəkilməsi;
- qoltuqaltı limfa düyünlərinin böyüməsi;
- xayada bərkimə və ya böyümə.
Əlaqəli terminlər
- Testosteron
- Estradiol
- Hipoqonadizm
- Klaynfelter sindromu
- Süd vəzisi xərçəngi
- Xaya xərçəngi
- Qaraciyər sirrozu
- Prolaktin
