Estrogenlər qrupundan əsas və ən aktiv qadın cinsi hormonu. Yumurtalıqlarda hasil olunur, az miqdarda kişilərdə və piy toxumasında da əmələ gəlir.
Sinonimlər: E2
Estradiol (E2) reproduktiv yaşın əsas estrogenidir. Qadınlarda onu yumurtalıqların böyüyən follikulları, hamiləlik zamanı isə plasenta sintez edir. Hormon süd vəziləri və uşaqlığın inkişafına, siklin birinci yarısında endometrinin böyüməsinə, yumurta hüceyrəsinin yetişməsinə və ovulyasiyanın başlanmasına cavabdehdir, həmçinin sümük sıxlığını qoruyur, damarlara və lipid mübadiləsinə təsir göstərir. Kişilərdə az miqdarda estradiol testosterondan əmələ gəlir və sümüklərin sağlamlığı ilə normal cinsi funksiya üçün lazımdır.
Nə üçün təyin edilir
- Menstrual sikl pozğunluqları, menstruasiyanın olmaması, qadın sonsuzluğu.
- Ovulyasiyanın stimullaşdırılmasına və ekstrakorporal mayalanmaya hazırlığa nəzarət.
- Perimenopauza və postmenopauzanın qiymətləndirilməsi, yumurtalıqların vaxtından əvvəl çatışmazlığı şübhəsi.
- Vaxtından əvvəl və ya gecikmiş cinsi yetişkənlik, hormonal aktiv şişlər.
- Kişilərdə — ginekomastiya, hipoqonadizm əlamətləri, hormonal terapiyaya nəzarət.
Hazırlıq
Venadan qan səhər götürülür. Qadınlarda analiz daha çox siklin 2–5-ci günündə FSH və LH ilə birlikdə təyin edilir, lakin həkim məqsəddən asılı olaraq başqa gün seçə bilər. Bir gün əvvəl ağır məşqlərdən, spirtli içkilərdən və siqaretdən çəkinmək lazımdır. Hormonal kontraseptivlər, əvəzedici hormonal terapiya və sonsuzluğun müalicəsi üçün dərmanlar barədə həkimə məlumat verilir.
Normalar
Qadınlarda səviyyə sikl ərzində xeyli dəyişir: erkən follikulyar fazada nisbətən aşağıdır, ovulyasiyadan əvvəl pikə çatır, lütein fazasında orta dərəcədə yüksəkdir. Postmenopauzada konsentrasiya aşağıdır — adətən 100 pmol/l-dən az; yetkin kişilərdə təxminən 40–160 pmol/l. Nəticə pmol/l və ya pq/ml ilə ifadə olunur (1 pq/ml ≈ 3,67 pmol/l). İstinad dəyərləri metoddan, laboratoriyadan, sikl fazasından, cinsdən və yaşdan əhəmiyyətli dərəcədə asılıdır.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Yüksəlmə: hamiləlik, ovulyasiyanın stimullaşdırılması, follikulyar kistalar, yumurtalıq və böyrəküstü vəzin estrogen hasil edən şişləri, qaraciyər sirrozu, piylənmə, kişilərdə androgen mübadiləsinin pozulması. Azalma: menopauza, yumurtalıqların vaxtından əvvəl çatışmazlığı, hipofiz çatışmazlığı, hiperprolaktinemiya, bədən çəkisinin kəskin azlığı və həddindən artıq fiziki yük, Terner sindromu. Uzun müddət aşağı estradiol osteoporoz riskini artırır. Nəticə digər hormonlarla birlikdə şərh olunur; müalicəyə ehtiyacı ginekoloq və ya endokrinoloq müəyyən edir.
Əlaqəli terminlər
- Follikulstimullaşdırıcı hormon
- Lüteinləşdirici hormon
- Progesteron
- Polikistoz yumurtalıq sindromu
- Yumurtalıqların vaxtından əvvəl çatışmazlığı
- Postmenopauza
- Qadın sonsuzluğu
- Ginekomastiya
