Qanda kaliumun 3,5 mmol/l-dən aşağı düşməsi. Zəiflik, əzələ qıcolmaları ilə özünü göstərir və ürək ritminin pozulmasına səbəb ola bilər.
Hipokaliemiya qanda kaliumun çatışmazlığıdır, adətən səviyyə 3,5 mmol/l-dən aşağı olduqda; 2,5–3,0 mmol/l-dən aşağı göstərici ağır hesab olunur. Kalium ürəyin, əzələlərin və sinirlərin normal oyanıqlığını təmin edir, buna görə onun çatışmazlığı ilk növbədə əzələlərə və ürək ritminə təsir göstərir. Hipokaliemiya ürək xəstəliyi olanlarda və diqoksin qəbul edənlərdə xüsusilə təhlükəlidir.
Səbəblər və risk amilləri
- böyrəklər vasitəsilə itki: sidikqovucu dərmanlar (tiazid və ilgək diuretikləri), aldosteronun artıqlığı (birincili hiperaldosteronizm), Kuşinq sindromu, bəzi irsi tubulopatiyalar, aşağı maqnezium;
- bağırsaq vasitəsilə itki: qusma, uzunmüddətli diareya, işlətmə dərmanlarından sui-istifadə;
- kaliumun hüceyrələrə keçməsi: insulin yeridilməsi, beta-aqonistlər, alkaloz, hipertireoz;
- qeyri-kafi qəbul — aclıq, anoreksiya, alkoqolizm (adətən digər səbəblərlə birlikdə).
Simptomlar
Yüngül hipokaliemiya çox vaxt hiss edilmir. Daha ağır dərəcədə zəiflik və tez yorulma, əzələ qıcolmaları və ağrıları, qəbizlik, qarında köp, ürəkdöyünmə və ritm pozğunluğu yaranır. Ağır hallarda əzələlərin, o cümlədən tənəffüs əzələlərinin iflici, əzələ toxumasının parçalanması və təhlükəli aritmiyalar mümkündür. Uzunmüddətli hipokaliemiya sidiyin qatılaşmasını pozur və poliuriyaya səbəb olur.
Diaqnostika
Həkim kalium, maqnezium, natrium, kreatinin, turşu-qələvi vəziyyəti, qlükoza təyin edir, lazım gələrsə kaliumun böyrək, yoxsa bağırsaq yolu ilə itirildiyini anlamaq üçün sidikdə kaliumu yoxlayır. Hipokaliemiya yüksək təzyiqlə birlikdədirsə, aldosteron və renin müayinə edilir. EKQ-də T dişlərinin yastılaşması, U dişlərinin yaranması, QT-nin uzanma riski görünür.
Müalicə
Səbəb aradan qaldırılır: sidikqovucu dərmanların dozası düzəldilir və ya dəyişdirilir, qusma və diareya, endokrin pozğunluqlar müalicə olunur. Kalium ağızdan qəbul edilən preparatlarla, ağır çatışmazlıqda və ya aritmiyalarda isə stasionarda EKQ nəzarəti altında venadaxili bərpa edilir. Eyni zamanda maqnezium da bərpa olunur: onsuz kalium pis bərpa olunur. Uzunmüddətli diuretik qəbulunda həkim kaliumsaxlayıcı vasitələr əlavə edə bilər. Kalium preparatlarını özbaşına qəbul etmək təhlükəlidir — artıqlığı da çatışmazlığı qədər zərərlidir.
Profilaktika
Sidikqovucu dərman qəbulunda, uzunmüddətli qusma və ya diareyadan sonra elektrolitlərə nəzarət, həkim başqa cür tövsiyə etməyibsə, qidada kifayət qədər tərəvəz və meyvə.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Artan əzələ zəifliyi, xüsusən ayağa qalxmaq və ya nəfəs almaq çətinləşibsə, ritm pozğunluğu ilə güclü ürəkdöyünmə, huşunu itirmə zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Kalium
- Metabolik alkaloz
- Hiperaldosteronizm
- Elektrokardioqrafiya
- Aritmiya
- Əzələ zəifliyi
- Qusma
- Diareya
