Disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu

Disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu (DDL-sindromu, konsumpsiya koaqulopatiyası) ayrıca xəstəlik deyil, orqanizmin ağır zədələnməyə reaksiyasıdır. Əvvəlcə damarlarda kütləvi şəkildə kiçik laxtalar əmələ gəlir və böyrəklərin, ağciyərlərin, beynin və digər orqanların qan təchizatını pozur. Sonra trombosit və laxtalanma faktorlarının ehtiyatı sərf olunur və qan laxtalanma qabiliyyətini itirir. Nəticədə eyni xəstədə həm tromboz, həm də ağır qanaxma mümkündür. Kəskin forma bir neçə saat ərzində inkişaf edir və intensiv terapiya tələb edir; xroniki, daha gizli forma onkoloji xəstəliklərdə və anevrizmalarda rast gəlinir.

Səbəblər və risk amilləri

• sepsis və ağır infeksiyalar — ən çox rast gəlinən səbəb;
• ağır travmalar, yanıqlar, geniş əməliyyatlar, kütləvi qan itkisi;
• mamalıq ağırlaşmaları: ciftin qopması, döl suyu emboliyası, doğuşdan sonrakı qanaxma, ağır preeklampsiya, dölün bətndaxili ölümü;
• onkoloji xəstəliklər, xüsusilə kəskin promielositar leykoz və musin ifraz edən şişlər;
• kəskin pankreatit, ağır qaraciyər çatışmazlığı;
• uyğunsuz qan köçürülməsinə reaksiya, bəzi ilanların sancması.

Simptomlar

İynə və kateter yerlərindən, yaralardan, diş ətindən qanaxma, burun və mədə-bağırsaq qanaxmaları, sidikdə qan, göyərmələr və petexiyalar. Eyni zamanda orqanların zədələnməsi əlamətləri: sidiyin azalması, təngnəfəslik, şüurun dumanlanması, barmaq uclarının soyuması və tündləşməsi. Bu təzahürlər əsas xəstəliyin simptomlarının üzərinə əlavə olunur.

Diaqnostika

Klinik mənzərə ilə təkrarlanan analizlərin uyğunlaşdırılmasına əsaslanır: trombositlərin azalması, protrombin vaxtının uzanması, fibrinogenin azalması, D-dimerin kəskin artması. Qiymətləndirmə üçün bal şkalalarından, məsələn, Beynəlxalq Tromboz və Hemostaz Cəmiyyətinin (ISTH) şkalasından istifadə olunur. Tək nəticə deyil, göstəricilərin dinamikası vacibdir.

Müalicə

Əsas məqsəd səbəbi aradan qaldırmaqdır: sepsisin müalicəsi, doğuşun başa çatdırılması və mamalıq qanaxmasının dayandırılması, leykozun müalicəsi. Eyni zamanda reanimasiyada orqanların işi dəstəklənir. Qanaxmada və ya müdaxilələrdən əvvəl trombositlər, təzə dondurulmuş plazma, krioprespitat və ya fibrinogen konsentratı köçürülür. Trombozlar üstünlük təşkil etdikdə ayrı-ayrı hallarda heparin tətbiq olunur. Bütün müalicə xəstəxanada daimi nəzarət altında aparılır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Bu sindrom artıq ağır vəziyyət fonunda inkişaf edir, buna görə onun ilkin əlamətlərini qaçırmamaq vacibdir. Ağır infeksiyası olan, travma, əməliyyat və ya doğuşdan sonra olan şəxsdə bir neçə yerdən qanaxma, səbəbsiz göyərmələr, sidikdə qan, təngnəfəslik, şüurun dumanlanması və ya kəskin halsızlıq yaranarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.