Qaraciyərin hasil etdiyi plazma zülalı; qanın laxtalanması zamanı laxtanın əsası olan fibrinə çevrilir. Eyni zamanda fibrinogen iltihab göstəricisi kimi də istifadə olunur.
Fibrinogen (laxtalanmanın I faktoru) qaraciyərdə sintez olunur və daim qanda dövr edir. Damar zədələndikdə trombin fermenti onu həll olmayan fibrin saplarına çevirir və bu saplar trombositlərlə birlikdə laxta əmələ gətirərək qanaxmanı dayandırır. Bundan əlavə, fibrinogen kəskin faza zülalıdır: iltihab, travma və əməliyyatlardan sonra onun qatılığı artır. Analiz adətən protrombin vaxtı, BNN (INR) və APTV ilə birlikdə koaquloqrammaya daxil edilir.
Nə üçün təyin edilir
- Artmış qanaxma meyli və ya tromboza meyl zamanı müayinə.
- Əməliyyat və doğuşa hazırlıq, hamiləlik dövründə izləmə.
- Disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromunun, kütləvi qan itkisinin, ağır qaraciyər xəstəliklərinin diaqnostikası və nəzarəti.
- Trombolitik terapiyaya nəzarət.
- İltihabın və ürək-damar riskinin əlavə qiymətləndirilməsi.
Hazırlıq
Venadan qan səhər ac qarına, 8–12 saat yeməkdən sonra verilir. Bir sutka əvvəl spirtli içki və ağır fiziki yük, bir saat əvvəl siqaret istisna edilir. Qan natrium sitrat olan sınaq şüşəsinə götürülür, qanla antikoaqulyantın nisbəti dəqiq olmalıdır, ona görə proseduru təlim keçmiş personal aparır. Antikoaqulyantlar, hormonal kontraseptivlər və estrogenlərin qəbulu barədə həkimə deyin.
Normalar
Təxminən böyüklərdə 2–4 q/l (200–400 mq/dl). Hamiləlik zamanı səviyyə fizioloji olaraq artır və üçüncü trimestrdə 6 q/l-ə çata bilər. 1–1,5 q/l-dən aşağı düşmə qanaxma riskini artırır. İstinad dəyərləri metoddan, laboratoriyadan, cinsdən və yaşdan asılıdır.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Yüksəlmə: kəskin və xroniki iltihabi xəstəliklər, infeksiyalar, pnevmoniya, travma, yanıq, əməliyyat, miokard infarktı, insult, bədxassəli şişlər, nefrotik sindrom, hamiləlik, siqaret çəkmə, estrogen qəbulu. Davamlı yüksək fibrinogen tromboz və ateroskleroz riskinin artması ilə bağlıdır. Azalma: laxtalanma faktorlarının sərf olunduğu disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu, kütləvi qan itkisi, qaraciyər sirrozu və qaraciyər çatışmazlığı, trombolitik terapiya, fibrinogenin anadangəlmə çatışmazlığı və ya quruluş pozğunluğu. Qəfil kütləvi qan itkisi, səbəbsiz geniş göyərmələr, dayanmayan qanaxma zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırılmalıdır. Laxtalanma pozğunluqlarının müalicəsini yalnız həkim seçir.
