Antitrombin

Antitrombin (antitrombin III) qaraciyərdə hasil olunur və laxtalanma sisteminin əsas təbii “əyləclərindən” biridir: trombini və Xa faktorunu inaktivləşdirir. Heparin məhz antitrombin vasitəsilə təsir göstərir və onun işini dəfələrlə gücləndirir. Buna görə bu zülal çatışmadıqda qan laxta əmələ gətirməyə meyilli olur, heparin müalicəsi isə az effektli ola bilər. Laboratoriyada adətən antitrombinin funksional fəallığı, daha az hallarda miqdarı (antigeni) təyin edilir.

Nə üçün təyin edilir

• gənc yaşda, aydın səbəb olmadan və ya qeyri-adi yerdə venoz tromboz və ya tromboemboliya;
• təkrarlanan trombozlar, yaxın qohumlarda tromboz halları;
• trombofiliyaya müayinə, o cümlədən hamiləlik planlaşdırılarkən və onun ağırlaşmalarından sonra;
• heparin müalicəsinə zəif cavab (heparinə rezistentlik);
• disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu, qaraciyərin ağır xəstəlikləri, nefrotik sindrom, bəzi şişəleyhinə dərmanlarla müalicə.

Hazırlıq

Qan venadan ac qarına sitratlı sınaq şüşəsinə götürülür. İrsi trombofiliyaya müayinənin vaxtını həkim seçir: trombozun kəskin dövründə və heparin fonunda antitrombin müvəqqəti azala bilər, buna görə nəticə informativ olmaz. Antikoaqulyant, hormonal kontraseptiv qəbulu və hamiləlik barədə məlumat verin.

Normalar

İstinad dəyərləri metoddan, laboratoriyadan və yaşdan asılıdır: yenidoğulmuşlarda fəallıq fizioloji olaraq aşağıdır. Böyüklərdə təxmini fəallıq norması təqribən 80–120 % təşkil edir. İrsi çatışmazlığı təsdiqləmək üçün aşağı nəticə adətən təkrar analizlə yoxlanılır.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Azalma:

• irsi antitrombin çatışmazlığı — nadir, lakin trombofiliyanın ən qabarıq formalarından biri;
• disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu, sepsis, kütləvi trombozlar (artan sərfiyyat);
• sirroz və qaraciyərin digər ağır xəstəlikləri (kifayət qədər hasil olunmaması);
• nefrotik sindrom (sidiklə itirilmə);
• heparinlə müalicə, estrogen tərkibli preparatların qəbulu, hamiləliyin son dövrləri;
• L-asparaginaza ilə terapiya.

Artım daha az rast gəlinir və adətən klinik əhəmiyyət daşımır; məsələn, dolayı antikoaqulyantların qəbulu fonunda qeyd olunur. Aşkar edilmiş irsi çatışmazlıq hematoloqla müzakirə edilir: o, təhlükəli vəziyyətlərdə — əməliyyat, hamiləlik, uzunmüddətli hərəkətsizlik zamanı — trombozun qarşısının alınması taktikasını müəyyən edir.