Aortanın diametrinin yaş, cins və bədən ölçüləri üçün normadan çox genişlənməsi; anevrizma və laylanmadan əvvəl gələ bilər.
Sinonimlər: Aortanın genişlənməsi
Aortanın dilatasiyası — orqanizmin əsas arteriyası olan aortanın diametrinin verilmiş yaş, cins və bədən ölçüləri üçün normadan artıq genişlənməsidir. Daha çox döş qəfəsində qalxan hissə və ya qarın hissəsi genişlənir. Mülayim dilatasiya adətən şikayət yaratmır, lakin zamanla anevrizmaya qədər irəliləyə bilər, divar isə laylanma və ya partlamaya qarşı həssas olur. Buna görə ölçülərə müntəzəm nəzarət vacibdir.
Səbəblər və risk amilləri
- Arterial hipertenziya, ateroskleroz, siqaret, yaş.
- İkitaylı aortal qapaq — qalxan aortanın genişlənməsinin tez-tez rast gəlinən anadangəlmə səbəbi.
- Birləşdirici toxumanın irsi xəstəlikləri: Marfan sindromu, Loys–Dits sindromu, Elers–Danlos sindromunun damar tipi; ailəvi anevrizmalar.
- Aorta divarının iltihabı (aortit), bəzi infeksiyalar.
- Aortanın koarktasiyası, Terner sindromu.
Simptomlar
Çox vaxt simptomsuz keçir — dilatasiya təsadüfən exokardioqrafiya, KT və ya USM zamanı aşkar edilir. Qalxan aortanın əhəmiyyətli genişlənməsində təngnəfəslik və yorğunluqla aorta çatışmazlığı inkişaf edə bilər; böyük anevrizma qonşu orqanları sıxaraq səsin xırıldamasına, öskürəyə, udmanın çətinləşməsinə səbəb ola bilər.
Diaqnostika
Döş hissəsi üçün exokardioqrafiya, bütün uzunluq boyu dəqiq ölçmə üçün KT-angioqrafiya və ya MRT aparılır. Qarın aortası USM ilə qiymətləndirilir. Ailə anamnezi və ya gənc yaş olduqda genetik məsləhət və qohumların müayinəsi tövsiyə olunur.
Müalicə
Əsas yer təzyiqə və nəbz tezliyinə nəzarətə, siqaretdən imtinaya, aterosklerozun müalicəsinə verilir. Həkim beta-blokatorlar və ya angiotenzin II reseptor blokatorları təyin edə bilər. Ölçülərə təkrar müayinələrlə nəzarət edilir, tezliyi həkim müəyyən edir. Ağır statik yüklərdən və gərginləşməklə ağırlıq qaldırmaqdan çəkinmək lazımdır. Hədd diametrə çatdıqda və ya sürətli böyümədə planlı əməliyyat — aorta hissəsinin protezləşdirilməsi və ya endovaskulyar stentləmə aparılır; hədd aortanın şöbəsindən və genişlənmənin səbəbindən asılıdır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Döş qəfəsində, kürəkdə və ya qarında qəfil kəskin “yırtıcı” ağrı, huşunu itirmə, kəskin zəiflik, qollarda nəbz və ya təzyiq fərqi, ətraflarda qəfil zəiflik olduqda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Bu, aortanın laylanması və ya partlaması ola bilər.
Əlaqəli terminlər
- Aorta anevrizması
- Qalxan aortanın anevrizması
- Aortanın laylanması
- Aorta
- Marfan sindromu
- Arterial hipertenziya
- Exokardioqrafiya
- Koronar KT-angioqrafiya
