Qalxan aortanın anevrizması ürəkdən çıxan aortanın başlanğıc hissəsinin normaya nisbətən 1,5 dəfə və daha çox davamlı genişlənməsidir. Laylanma və cırılma ilə təhlükəlidir.
Qalxan aortanın anevrizması — aortanın aorta qapağından başa və qollara gedən iri arteriyaların ayrıldığı yerə qədər olan hissəsinin lokal genişlənməsidir. Bu, döş aortası anevrizmalarının ən çox rast gəlinən yerləşməsidir. Xəstəlik uzun müddət simptomsuz keçir və çox vaxt exokardioqrafiya və ya KT zamanı təsadüfən aşkar edilir. Əsas təhlükə — aortanın laylanması və cırılmasıdır; onların riski diametr böyüdükcə artır.
Səbəblər və risk amilləri
- arterial hipertenziya və divarda yaşla bağlı degenerativ dəyişikliklər;
- ikitaylı aorta qapağı — tez-tez aortanın genişlənməsi ilə müşayiət olunan anadangəlmə xüsusiyyət;
- birləşdirici toxumanın irsi xəstəlikləri: Marfan sindromu, Loys–Ditz sindromu, Elers–Danlo sindromunun damar tipi;
- ailədə aorta anevrizması və laylanması halları;
- aortit (nəhəng hüceyrəli arteriit, Takayasu xəstəliyi, sifilis);
- siqaret çəkmə, ateroskleroz.
Simptomlar
Əksər hallarda şikayət olmur. Böyük ölçüdə döş qəfəsində ağrı və ya təzyiq hissi, təngnəfəslik, səsin xırıltılı olması, öskürək mümkündür. Anevrizma aortanın kökünü genəldirsə, təngnəfəslik və yorğunluqla gedən aorta çatışmazlığı inkişaf edir.
Diaqnostika
Əsas üsullar — exokardioqrafiya, KT-angioqrafiya və aortanın MRT-sidir; onlar diametri və böyümə sürətini dəqiq ölçməyə imkan verir. İrsi formaları olan xəstələrin birinci dərəcəli qohumlarına skrininq tövsiyə olunur.
Müalicə
Diametr kiçik olduqda müntəzəm görüntüləmə ilə müşahidə, təzyiqin ciddi nəzarəti (tez-tez beta-blokatorlar və ya sartanlar istifadə olunur) və siqaretdən imtina aparılır. Ağır izometrik yüklərdən çəkinmək lazımdır. Hədd diametrinə çatdıqda (adətən təxminən 5,5 sm, Marfan sindromu, ikitaylı qapaq və ya sürətli böyümə zamanı isə daha az) planlı əməliyyat aparılır: aortanın həmin hissəsi protezlə əvəz olunur, lazım gəldikdə aorta qapağı da protezləşdirilir və ya saxlanılır. Konkret göstərişləri kardiocərrah müəyyən edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Döş qəfəsində və ya kürəkdə qəfil kəskin «yarılan» ağrı, huşunu itirmə, kəskin zəiflik, qollarda təzyiq fərqi, qəfil təngnəfəslik olduqda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın — bu, aortanın laylanması ola bilər.
Üst termin: Döş aortasının anevrizması
Əlaqəli terminlər
- Döş aortasının anevrizması
- Aorta anevrizması
- Aortanın laylanması
- Aorta çatışmazlığı
- Marfan sindromu
- Aortanın dilatasiyası
- Kompüter tomoqrafiya
- Ürək qapağının protezləşdirilməsi
