Benign tumor

Xoşxassəli şiş yavaş böyüyən, qonşu orqanlara sirayət etməyən və metastaz verməyən toxuma törəməsidir.

Sinonimlər: Xoşxassəli törəmə

Xoşxassəli şiş quruluşca normal hüceyrələrə yaxın olan hüceyrələrin həddindən artıq çoxalmasıdır. O, yavaş böyüyür, ətraf toxumaları itələyir, onlara sirayət etmir, çox vaxt kapsulla əhatə olunur və orqanizmə yayılmır. Tam çıxarıldıqdan sonra belə şişlər adətən təkrarlanmır. Nümunələr: lipoma, fibroma, süd vəzisinin fibroadenoması, uşaqlıq mioması, adenoma, papilloma, hemangioma, melanositar nevus, meningioma.

Səbəblər və risk amilləri

Səbəblər çox vaxt məlum olmur. Genetik meyillilik, hormonal təsirlər (mioma, fibroadenoma), viruslar (insan papilloma virusu ilə əlaqəli papillomalar), toxumaların xroniki qıcıqlanması və iltihabı, çoxsaylı şişlərlə gedən irsi sindromlar rol oynayır.

Simptomlar

Bir çox xoşxassəli şiş heç bir əlamət vermir və təsadüfən aşkarlanır. Digər hallarda aşağıdakılar yaranır:

dərialtında və ya süd vəzisində ağrısız, hərəkətli bərkimə;
qonşu orqanların sıxılması əlamətləri — kəllədaxili şişlərdə baş ağrısı və görmə pozğunluğu, sidik ifrazının çətinləşməsi, defekasiya pozğunluqları;
qanaxmalar — miomada bol aybaşı, bağırsaq poliplərində nəcisdə qan;
hormonal aktiv adenomalarda hormonal pozğunluqlar.

Diaqnostika

Müayinə, ultrasəs müayinəsi, mamoqrafiya, KT, MRT, endoskopiya istifadə olunur. Xoşxassəli törəməni bədxassəlidən görüntülərə əsasən həmişə ayırmaq mümkün olmur, buna görə ən kiçik şübhədə biopsiya və histoloji müayinə aparılır.

Müalicə

Tipik görünüşlü kiçik simptomsuz şişlər çox vaxt yalnız müşahidə olunur və ölçüsü vaxtaşırı yoxlanılır. Şiş böyüyürsə, orqanları sıxırsa, qanaxma və ya hormonal pozğunluq yaradırsa, kosmetik narahatlıq törədirsə və ya bədxassəliləşmə riski varsa (məsələn, yoğun bağırsaq adenomaları), çıxarılma göstərişdir. Cərrahi kəsib götürmə, endoskopik çıxarma və az invaziv üsullar tətbiq edilir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

«Xoşxassəli» həmişə «təhlükəsiz» demək deyil: təhlükə şişin yerləşdiyi yerlə bağlı ola bilər. Törəmə sürətlə böyüyürsə, bərkiyir və hərəkətsiz olursa, xoralaşır və ya qanayırsa, həkimə müraciəti təxirə salmayın. Qəfil şiddətli baş ağrısı, qıcolmalar, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitq pozğunluğu, həmçinin bol qanaxma olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın.