Tənəffüs yollarının keçiriciliyini təmin etmək və süni ventilyasiya aparmaq üçün elastik tənəffüs borusunun ağızdan və ya burundan traxeyaya yeridilməsi.
Sinonimlər: İntubasiya
Traxeyanın intubasiyası anesteziologiya və reanimatologiyanın əsas bacarıqlarından biridir. Traxeyanın daxilində şişirdilən manjetli boru tənəffüs yollarını qida borusundan etibarlı şəkildə ayırır: hava və oksigen birbaşa ağciyərlərə daxil olur, mədə möhtəviyyatı isə bronxlara düşə bilmir. Boru vasitəsilə süni ventilyasiya aparatı qoşulur və lazım olduqda bəlğəm sorulur.
Göstərişlər
- bir çox əməliyyatlarda ümumi anesteziya, xüsusən döş qəfəsi və qarın boşluğu orqanlarında, uzunmüddətli və aspirasiya riski olan müdaxilələrdə;
- tənəffüsün və qan dövranının dayanması (ürək-ağciyər reanimasiyası zamanı);
- süni ventilyasiya tələb edən ağır tənəffüs çatışmazlığı;
- dilin geri düşməsi və aspirasiya riski olan dərin şüur pozğunluğu (koma);
- üz və boyun yanıqlarında, qırtlaq ödemində, travmalarda tənəffüs yollarının bağlanması təhlükəsi.
Əks-göstərişlər
Təcili vəziyyətdə mütləq əks-göstəriş demək olar ki, yoxdur: insan nəfəs ala bilmirsə, tənəffüs yolları təmin edilməlidir. Üz və qırtlağın bəzi travmalarında intubasiya əvəzinə cərrahi yol — konikotomiya və ya traxeostomiya seçilir.
Hazırlıq
Planlı əməliyyatda anestezioloq intubasiyanın nə dərəcədə çətin ola biləcəyini əvvəlcədən qiymətləndirir: ağzın açılması, boynun hərəkətliliyi, çənənin quruluşu, dişlərin vəziyyəti, çıxarılan protezlərin olması. Ac qalma müddətinə əməl etmək mədə möhtəviyyatının ağciyərlərə düşmə riskini azaldır.
Necə aparılır
İntubasiya adətən narkoza salındıqdan və əzələlər boşaldıldıqdan sonra aparılır, buna görə pasiyent heç nə hiss etmir. Bundan əvvəl bir neçə dəqiqə oksigenlə nəfəs aldırılır. Larinqoskop (adi və ya videolarinqoskop) ilə həkim qırtlağa baxır və borunu səs bağları arasından keçirir, sonra manjeti şişirdir. Borunun düzgün yerləşməsi nəfəs verilən havada karbon qazının səviyyəsi (kapnoqrafiya) və ağciyərlərin dinlənilməsi ilə yoxlanılır. Boru bərkidilir. Xüsusi hallarda intubasiya yerli anesteziya altında, şüur açıq ikən elastik bronxoskopla aparılır.
Mümkün ağırlaşmalar
- boğazda ağrı və qıcıqlanma, səsin batması — adətən 1–2 günə keçir;
- dodaqların, dişlərin, selikli qişanın zədələnməsi;
- boru çıxarıldıqdan sonra larinqospazm və öskürək;
- aspirasiya, borunun qida borusuna və ya bir bronxa düşməsi — buna görə vəziyyəti həmişə yoxlanılır;
- uzunmüddətli intubasiyada traxeya və qırtlağın daralması; süni ventilyasiya uzun müddət lazımdırsa, traxeostomiya nəzərdən keçirilir.
Evə yazıldıqdan sonra səsin batması və ya nəfəs almaqda çətinlik artırsa, həkimə bildirin.
