Ağciyərlərin süni ventilyasiyası

Ağciyərlərin süni ventilyasiyası insan özü nəfəs ala bilmədikdə və ya onun tənəffüsü orqanizmi oksigenlə təmin etmədikdə və karbon qazını xaric etmədikdə lazım olur. Aparat səbəbi müalicə etmir, lakin əsas xəstəliyin müalicəsinin təsir göstərməsi üçün vaxt qazandırır və yorulmuş tənəffüs əzələlərini yükdən azad edir. Süni ventilyasiya əməliyyat otağında, intensiv terapiya şöbəsində və ağır xəstələrin daşınması zamanı aparılır.

Göstərişlər

• əzələlərin boşaldılması ilə ümumi anesteziya;
• kəskin tənəffüs çatışmazlığı: ağır pnevmoniya, kəskin respirator distress sindromu, ağciyər ödemi, XOAX və ya astmanın ağır kəskinləşməsi;
• tənəffüsün dayanması, o cümlədən ürək-ağciyər reanimasiyası zamanı;
• insult, beyin travması, zəhərlənmə zamanı koma və tənəffüsün zəifləməsi;
• orqanizmin tənəffüsə sərf etdiyi enerjini azaltmaq lazım olan şok;
• sinir-əzələ xəstəliklərində tənəffüs əzələlərinin zəifliyi.

Növləri

• İnvaziv ventilyasiya — traxeyadakı intubasiya borusu və ya traxeostoma vasitəsilə. Tənəffüsü tam idarə etməyə imkan verir.
• Qeyri-invaziv ventilyasiya — üzə sıx oturan maska vasitəsilə; şüuru açıq olan pasiyentlər üçün, məsələn XOAX-ın kəskinləşməsində və ya ağciyər ödemində uyğundur və çox vaxt intubasiyadan qaçmağa imkan verir.
• Ev ventilyasiyası — xroniki tənəffüs çatışmazlığında, o cümlədən gecələr uzunmüddətli dəstək.

Necə aparılır

Həkim rejimi seçir: aparat hər nəfəsi tam idarə edə və ya yalnız pasiyentin cəhdlərinə kömək edə bilər. Nəfəs alma həcmi və ya təzyiqi, tezlik, oksigenin payı və alveolların bitişməsinin qarşısını alan nəfəsvermənin sonunda müsbət təzyiq (PEEP) tənzimlənir. Borunun rahat keçirilməsi üçün sedasiya və ağrısızlaşdırma təyin edilir. Effektivlik pulsoksimetriya, kapnoqrafiya və qan qazları ilə yoxlanılır. Ağır kəskin respirator distress sindromunda kiçik həcmlərlə «qoruyucu» ventilyasiya və qarın üstə vəziyyət tətbiq olunur. Vəziyyət yaxşılaşdıqda müstəqil tənəffüs sınaqları ilə aparatdan tədricən «ayırma» aparılır.

Effektivlik və risklər

Süni ventilyasiya ağır tənəffüs çatışmazlığında həyat xilas edir, lakin nəticəni ilk növbədə əsas xəstəlik müəyyən edir. Mümkün ağırlaşmalar:

• ventilyatorla əlaqəli pnevmoniya;
• həddindən artıq təzyiq və ya həcmlə ağciyərlərin zədələnməsi, pnevmotoraks;
• arterial təzyiqin enməsi;
• uzunmüddətli ventilyasiyada əzələlərin, o cümlədən diafraqmanın zəifləməsi;
• delirium, sedasiyanın nəticələri;
• uzunmüddətli intubasiyadan sonra traxeyanın daralması.

Süni ventilyasiya 1–2 həftədən çox tələb olunarsa, adətən traxeostomiya müzakirə edilir. Ventilyasiyanın başlanması və davam etdirilməsi barədə qərarları həkimlər pasiyentlə (mümkünsə) və onun yaxınları ilə birlikdə qəbul edir.