Nefritik sindrom — böyrək yumaqcıqlarının iltihabı zamanı hematuriya, mülayim proteinuriya, ödem, arterial hipertenziya və böyrək funksiyasının azalmasının birləşməsidir.
Nefritik sindrom böyrək yumaqcıqlarının iltihabının klinik mənzərəsidir. Zədələnmiş yumaqcıqlar eritrositləri sidiyə buraxır, qanı pis süzür, orqanizmdə natrium və su ləngiyir. Nəticədə sidikdə qan görünür, ödemlər yaranır, təzyiq yüksəlir, sidiyin həcmi azala bilər. Bu ayrıca xəstəlik deyil, müxtəlif qlomerulonefrit formalarının arxasında dayandığı sindromdur.
Səbəblər və risk amilləri
- streptokokdan sonrakı qlomerulonefrit — anginadan 1–3 həftə və ya dəri streptokok infeksiyasından 3–6 həftə sonra, daha çox uşaqlarda;
- IgA-nefropatiya — soyuqdəymə fonunda makrohematuriya epizodları;
- sistem qırmızı qurdeşənəyində lupus-nefrit;
- ANSA ilə əlaqəli vaskulitlər, anti-YBM xəstəliyi (Qudpascer sindromu);
- infeksion endokardit, virus hepatitləri.
Simptomlar
- sidik qırmızımtıl, qonur və ya kola rəngindədir (hematuriya);
- üzdə və göz qapaqlarında, daha az hallarda ayaqlarda ödem;
- arterial təzyiqin yüksəlməsi, baş ağrısı;
- sidiyin miqdarının azalması (oliquriya);
- zəiflik, bəzən maye ləngiməsinə görə təngnəfəslik.
Nefrotik sindromdan fərqli olaraq, sidiklə zülal itkisi adətən mülayimdir, bütün bədəndə güclü ödem olmur.
Diaqnostika
Ümumi sidik analizində eritrositlər (xüsusən dəyişmiş), eritrosit silindrləri və zülal tapılır. Qanda kreatinin, sidik cövhəri, kalium qiymətləndirilir, YFS hesablanır. Səbəbi tapmaq üçün antistreptolizin-O, C3 və C4 komplementi, antinüvə anticisimləri, ANSA, yumaqcığın bazal membranına qarşı anticisimlər təyin edilir. Ultrasəs müayinəsi böyrəklərin ölçüsünü göstərir. Böyrək funksiyası sürətlə pisləşirsə, böyrək biopsiyası aparılır.
Müalicə
Müalicə səbəbə və ağırlaşmalara yönəlir. Duz və mayenin məhdudlaşdırılması, sidikqovucu vasitələr, antihipertenziv preparatlar tətbiq olunur. Sürətlə proqressivləşən qlomerulonefrit və vaskulitlərdə təcili immunosupressiv terapiya (qlükokortikosteroidlər, siklofosfamid, rituksimab), bəzən plazmaferez lazımdır. Uşaqlarda streptokokdan sonrakı forma dəstəkləyici müalicə ilə çox vaxt öz-özünə keçir. Ağır böyrək zədələnməsində dializ tələb oluna bilər.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- sidik tündləşib və ya qırmızı rəng alıb, xüsusən anginadan sonra;
- sutka ərzində çox az sidik ifraz olunur;
- təngnəfəslik, qanhayxırma, qıcolmalar, yüksək təzyiqlə güclü baş ağrısı yaranıbsa — təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Qlomerulonefrit
- Streptokok infeksiyası
- Hematuriya
- Böyrəklərin kəskin zədələnməsi
- Nefrotik sindrom
- Sistem qırmızı qurdeşənəyi
- Vaskulit
- Arterial hipertenziya
