Sistem qırmızı qurdeşənəyi

Sistem qırmızı qurdeşənəyi (SQQ) immun sistemin öz hüceyrə nüvələrinə qarşı anticisimlər hasil etdiyi xəstəlikdir. Toxumalarda çökən immun komplekslər yaranır və bir çox orqanda iltihaba səbəb olur. Gedişi dalğavaridir: kəskinləşmə dövrləri remissiyalarla əvəzlənir. Daha çox gənc qadınlar xəstələnir. Müasir müalicə pasiyentlərin çoxuna fəal həyat sürməyə və hamiləliyi planlaşdırmağa imkan verir.

Səbəblər və risk amilləri

Xəstəlik genetik meyilliliyin xarici amillərlə birləşməsi zamanı inkişaf edir: ultrabənövşəyi şüalanma, virus infeksiyaları, hormonal dəyişikliklər, bəzi dərmanlar (dərman mənşəli qurdeşənəyi), siqaret çəkmə.

Simptomlar

• zəiflik, qızdırma, arıqlama;
• yanaqlarda və burun kökündə «kəpənək» şəkilli səpgi, günəşdən sonra səpgilər, saç tökülməsi, ağızda yaralar;
• oynaqlarda ağrı və şişkinlik, Reyno sindromu;
• plevrit və perikardit — nəfəs alarkən döş qəfəsində ağrı;
• böyrəklərin zədələnməsi (qurdeşənəyi nefriti): ödemlər, köpüklü sidik, təzyiqin yüksəlməsi;
• eritrositlərin, leykositlərin, trombositlərin azalması;
• baş ağrısı, qıcolmalar, psixi pozuntular.

Diaqnostika

İlk skrininq analizi antinuklear anticisimlərdir; onlar aşkar edildikdə ikispirallı DNT-yə və Sm-antigenə qarşı anticisimlər, komplement C3 və C4 səviyyəsi, antifosfolipid anticisimlər təyin olunur. Ümumi qan və sidik analizi, sidikdə zülal, kreatinin mütləqdir. Sidikdə dəyişikliklər olduqda böyrək biopsiyası aparılır. Diaqnozu revmatoloq EULAR/ACR 2019 meyarlarına əsasən qoyur.

Müalicə

Demək olar ki, bütün pasiyentlərə hidroksixloroxin tövsiyə olunur — o, kəskinləşmələrin tezliyini azaldır. Qlükokortikoidlər minimal zəruri dozada istifadə edilir və mümkün olduqda dayandırılır. Orqan zədələnmələrində immunodepressantlar (mikofenolat mofetil, azatioprin, siklofosfamid), gen-mühəndisliyi preparatları (belimumab, anifrolumab), ağır kəskinləşmələrdə isə puls-terapiya təyin edilir. Günəşdən qorunma, vaksinasiya, təzyiqə və xolesterinə nəzarət vacibdir. Hamiləlik əvvəlcədən revmatoloqla birlikdə planlaşdırılır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Döş qəfəsində 5 dəqiqədən çox davam edən ağrı, qəfil təngnəfəslik, qıcolmalar, huşun qarışıqlığı zamanı, həmçinin üzün asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitq pozuntusu olduqda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Artan ödemlər, sidiyin kəskin azalması, immunosupressiya fonunda qızdırma, ayaqda şişkinlik və ağrı yarandıqda təcili həkimə müraciət edin.