Nutritional risk

Qidalanma, çəki dəyişikliyi və xəstəliyin ağırlığı nəzərə alınmaqla insanda qidalanma çatışmazlığının və ya onun ağırlaşmalarının inkişaf ehtimalı.

Qidalanma riski insanda qidalanma çatışmazlığının inkişaf etmə, xəstəliyin gedişini pisləşdirmə, ağırlaşmaların sayını artırma və sağalmanı uzatma ehtimalının qiymətləndirilməsidir. Bu anlayış ilk növbədə stasionarlarda, qocalar evlərində və yaşlı və xroniki xəstələrlə ambulator praktikada istifadə olunur. Riskin aşkarlanması ilk addımdır, bundan sonra lazım olduqda qidalanma statusunun tam qiymətləndirilməsi aparılır.

Anlayışın mahiyyəti

Risk bir neçə komponentdən ibarətdir:

hazırkı bədən çəkisi və bədən kütləsi indeksi;
son aylarda qeyri-ixtiyari çəki itkisi;
son bir həftə və ya daha uzun müddətdə yeyilən qidanın miqdarının azalması;
enerji və zülala tələbatı artıran xəstəliyin və iltihabın ağırlığı;
yaş (bəzi şkalalarda 70 və daha yuxarı yaş əlavə bal verir).

Necə qiymətləndirilir

Standartlaşdırılmış qısa sorğu-şkalalardan istifadə olunur:

NRS-2002 — xəstəxanaya yerləşdirilmiş böyüklər üçün; 3 və daha çox bal qidalanma riskinin olduğunu göstərir;
MUST — poliklinika və stasionarlar üçün universal alət;
MNA — yaşlı insanlar üçün;
uşaqlar üçün xüsusi şkalalar.

Avropa Klinik Qidalanma Cəmiyyəti (ESPEN) bütün pasiyentlərdə stasionara daxil olarkən skrininq aparmağı, uzunmüddətli müalicədə isə onu təkrarlamağı tövsiyə edir. Skrininq bir neçə dəqiqə çəkir və analiz tələb etmir.

Klinik əhəmiyyəti

Yüksək qidalanma riski daha tez-tez infeksiyalar, yaraların pis sağalması, əməliyyatdan sonrakı ağırlaşmalar, əzələ gücünün itirilməsi, daha uzun hospitalizasiya və təkrar daxilolmalarla əlaqəlidir. Vaxtında aşkarlanma üzgünlük inkişaf etməzdən əvvəl qidalanma dəstəyinə — zənginləşdirilmiş qidaya, müalicəvi qarışıqlara, lazım olduqda zondla qidalanmaya başlamağa imkan verir. Planlı əməliyyatlardan əvvəl, xüsusən həzm orqanlarında və onkoloji xəstəliklərdə qidalanmanın korreksiyası müalicə nəticələrini yaxşılaşdıra bilər.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Artmış qidalanma riski onkoloji xəstəliklər, XOAX, ürək çatışmazlığı və xroniki böyrək xəstəliyi, qaraciyər sirrozu, bağırsağın iltihabi xəstəlikləri, udma pozuntusu ilə gedən insult, demensiya, sarkopeniya, ağır infeksiyalar və travmalar üçün xarakterikdir. Əgər siz və ya yaxınınız nəzərəçarpacaq dərəcədə arıqlayır və adətən olduğundan az yeyirsə, bunu müalicə həkiminə deməyə dəyər.