Bədən çəkisinin azalması

Pəhriz və müntəzəm məşqlər zamanı arıqlama gözlənilən nəticədir. Narahatlıq doğurmalı olan qeyri-ixtiyari çəki itkisidir: insan həmişəki kimi yeyir, amma çəki azalır. Həkimlər 6–12 ay ərzində çəkinin 5%-dən çox itirilməsini (məsələn, 80 kq çəkidə 4 kq) klinik əhəmiyyətli sayırlar. Bu, xüsusilə yaşlı insanlarda diqqətlə qiymətləndirilir, çünki onlarda arıqlama əzələ kütləsinin itkisi və proqnozun pisləşməsi ilə bağlıdır.

Mümkün səbəblər

• Endokrin: şəkərli diabet (xüsusilə şəkər yüksək olduqda — susuzluq və tez-tez sidiyə getmə ilə), hipertireoz, böyrəküstü vəz çatışmazlığı.
• Onkoloji: istənilən lokalizasiyada bədxassəli şişlər, limfomalar, leykozlar.
• Həzm sistemi xəstəlikləri: seliakiya, Kron xəstəliyi, xoralı kolit, xroniki pankreatit, xora xəstəliyi, dişlər və udqunma ilə bağlı problemlər.
• Xroniki infeksiyalar: vərəm, HİV-infeksiyası, parazitar xəstəliklər, xroniki hepatitlər.
• Psixi: depressiya, həyəcan pozuntuları, nervoz anoreksiya və digər qidalanma davranışı pozuntuları, demensiya.
• Orqanların ağır xroniki xəstəlikləri: ürək çatışmazlığı, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi, xroniki böyrək xəstəliyi.
• Dərmanlar, alkoqol, siqaret, həmçinin sosial səbəblər — təklik, qidaya vəsaitin çatmaması.

Nə müşayiət edir

Müşayiətedici şikayətlər ipucu verir: iştahın azalması və ya əksinə, artması (hipertireoz və diabet üçün tipikdir), gecə tərləməsi və uzunmüddətli subfebril temperatur, öskürək, böyümüş limfa düyünləri, qarın ağrısı, diareya, nəcisdə qan, zəiflik, pis əhval.

Diaqnostika

Həkim çəkini və bədən kütləsi indeksini qeyd edir, qidalanma və dinamika barədə soruşur, baxış keçirir. Əsas müayinəyə adətən ümumi qan analizi, eritrositlərin çökmə sürəti və ya C-reaktiv zülal, qlükoza və qlikozilləşmiş hemoqlobin, tireotrop hormon, qanın biokimyası, ümumi sidik analizi, nəcisdə gizli qan analizi, döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası daxildir. Sonrakı axtarış (endoskopiya, kompüter tomoqrafiya, onkoloji skrininq, HİV testi) tapıntılara görə müəyyən edilir. İlkin müayinə heç nə aşkar etməyibsə, adətən təkrar çəki ölçülməsi ilə müşahidə tövsiyə olunur.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Arıqlama nəcisdə və ya qusuntuda qan, qara nəcis, udqunmanın çətinləşməsi, davamlı qızdırma, gecə tərləməsi, limfa düyünlərinin böyüməsi, güclü susuzluqla müşayiət olunursa, vizitə gecikməyin. Güclü susuzluq qusma, aseton iyi və artan yuxululuqla birlikdədirsə (bu, diabetik ketoasidoz ola bilər), həmçinin güclü qanaxmada təcili tibbi yardım (103) çağırın.