Herpes zoster MKB-10: B02

Su çiçəyi virusunun sinir düyünlərində yenidən aktivləşməsidir; sinir boyunca bədənin bir tərəfində zolaq şəklində ağrılı qabarcıqlı səpgi əmələ gətirir.

Sinonimlər: Herpes zoster, Qurşaqvari dəmrov

Qurşaqvari herpesi (qurşaqvari dəmrov) su çiçəyinə səbəb olan eyni varisella-zoster virusu törədir. Uşaqlıqda keçirilmiş su çiçəyindən sonra virus sinir düyünlərində ömürlük qalır və illər sonra aktivləşə bilər. Bu zaman o, sinir boyunca dəriyə doğru hərəkət edir və həmin sinirin innervasiya etdiyi nahiyədə ağrı və səpgiyə səbəb olur.

Səbəblər və risk amilləri

Yalnız əvvəllər su çiçəyi keçirmiş insan xəstələnə bilər. Reaktivasiyanı hüceyrə immunitetinin zəifləməsi təhrik edir:

50 yaşdan yuxarı olmaq — əsas risk amilidir;
immun çatışmazlığı, HİV-infeksiyası, onkoloji xəstəliklər, kimyaterapiya;
kortikosteroid və immunosupressorların qəbulu;
güclü stress, ağır xəstəliklər.

Qurşaqvari herpesli xəstə su çiçəyi keçirməmiş və peyvənd olunmamış insanı qabarcıqların mayesi ilə təmas zamanı su çiçəyinə yoluxdura bilər.

Simptomlar

Səpgidən 1–5 gün əvvəl dərinin müəyyən sahəsində göynəmə, sancma, qaşınma və ya güclü ağrı, bəzən halsızlıq və qızdırma yaranır. Sonra qızarmış dəri üzərində bir tərəfdə zolaq şəklində yerləşən qabarcıq qrupları əmələ gəlir — daha çox döş qəfəsində, kürəkdə, qarında və ya üzdə. 7–10 gün sonra qabarcıqlar quruyur, qabıqlar 2–4 həftəyə düşür.

Diaqnostika

Adətən müayinə kifayət edir. Qeyri-tipik mənzərədə qabarcıqların möhtəviyyatının PZR analizi aparılır. Aşkar səbəb olmadan gənc insanda qurşaqvari herpes immunitetin, o cümlədən HİV-ə görə yoxlanılması üçün əsas ola bilər.

Müalicə

Antiviral preparatlar (asiklovir, valasiklovir, famsiklovir) səpgi çıxandan sonrakı ilk 72 saatda başlandıqda daha effektivdir: sağalmanı sürətləndirir və ağrının şiddətini azaldır. Ağrını azaltmaq üçün həkim analgetiklər, neyropatik ağrıda isə xüsusi preparatlar seçir. Qabarcıqlar təmiz və quru saxlanılır, deşilmir.

Ağırlaşmalar

Ən çox rast gəlinəni postherpetik nevralgiyadır — sağaldıqdan sonra aylarla davam edən ağrı. Üçlü sinirin göz şaxəsinin zədələnməsi görmə üçün təhlükəlidir; üz sinirinin iflici, eşitmənin zəifləməsi və dərinin bakterial infeksiyası mümkündür.

Profilaktika

50 yaşdan yuxarı insanlara və immun çatışmazlığı olan yetkinlərə qurşaqvari herpesə qarşı rekombinant peyvənd tövsiyə olunur.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Üzdə, xüsusən burnun ucunda və ya göz ətrafında səpgi, gözdə ağrı və ya görmənin pisləşməsi, üzdə asimmetriya, immun çatışmazlığı və geniş yayılmış səpgi olduqda elə həmin gün həkimə müraciət edin. Şüurun dolaşması, boyun rigidliyi ilə şiddətli baş ağrısı və ya ətraflarda zəiflik zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın.

Üst termin: Herpes