Perikard

Perikard, yaxud ürək kisəsi, ürəyin yerləşdiyi qişadır. O, ürəyi ağciyərlərdən və divararalığının digər orqanlarından ayırır, onun döş qəfəsində vəziyyətini sabitləşdirir və yığılmalar zamanı sürtünməni azaldır.

Quruluşu və funksiyası

Perikard iki hissədən ibarətdir:

• fibroz perikard — diafraqma və döş sümüyü ilə bağlı olan xarici sıx, az dartılan kisə;
• seroz perikard — iki təbəqədən ibarət nazik qişa: visseral təbəqə (epikard) ürəyin səthini örtür, parietal təbəqə isə fibroz kisəni daxildən döşəyir.

Təbəqələr arasında perikard boşluğu yerləşir; normada burada az miqdarda (adətən 50 ml-ə qədər) maye olur və sürtkü rolunu oynayır. Sıxlığı sayəsində perikard ürəyin həddindən artıq genişlənməsini məhdudlaşdırır, onu qonşu orqanlardan infeksiyanın yayılmasından qoruyur və ürəyin sağ və sol şöbələrinin qarşılıqlı təsirində iştirak edir.

Klinik əhəmiyyəti

Perikardın az dartılması səbəbindən hətta kiçik həcmdə maye və ya qanın sürətlə toplanması ürək ətrafında təzyiqi kəskin artırır və onun dolmasına mane olur — həyat üçün təhlükəli ürək tamponadası inkişaf edir. Yavaş toplanan effuziya isə simptomsuz olaraq böyük həcmə çata bilər. Xroniki iltihab zamanı təbəqələr bərkiyir və bitişərək ürəyi sıxır — bu, konstriktiv perikardit adlanır.

Perikardın vəziyyəti exokardioqrafiya (əsas üsul), kompüter və maqnit-rezonans tomoqrafiya, EKQ ilə qiymətləndirilir. Lazım olduqda mayeni çıxarmaq və analiz etmək üçün perikardın punksiyası (perikardiosentez) aparılır.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

• perikardit — perikardın iltihabı, daha çox virus mənşəli;
• perikardial effuziya (hidroperikard) — boşluqda artıq maye;
• ürək tamponadası — ürəyin maye və ya qanla sıxılması;
• konstriktiv perikardit;
• vərəm, şişlər, sistem qırmızı qurdeşənəyi, uremiya zamanı, ürək əməliyyatlarından və miokard infarktından sonra perikardın zədələnməsi;
• nadir anadangəlmə kistalar və perikard defektləri.

Uzananda və nəfəs alanda güclənən kəskin sancışəkilli döş ağrısı, təngnəfəslik və zəiflik həkim müayinəsi tələb edir.