Tərdöymə həddindən artıq qızma və çox tərləmə zamanı tər vəzilərinin axarlarının tutulması nəticəsində yaranan xırda səpgidir. Xüsusən körpələrdə tez-tez olur.
Sinonimlər: Miliariya
Tər dərinin səthinə sərbəst çıxa bilmədikdə ətraf toxumalara sızır və qıcıqlanma yaradır. Belə yaranan tərdöymə, həddindən artıq qızma aradan qaldırıldıqda, təhlükəsiz və adətən tez keçən vəziyyətdir. Yenidoğulmuşlarda tər axarları hələ yetkin olmur, buna görə körpələr tərdöyməyə xüsusilə meyllidir.
Səbəblər və risk amilləri
- İsti və rütubətli hava, otaqda həddindən artıq isti.
- Çox isti geyim, sintetik parçalar, sıx qundaqlama.
- Qızdırma, intensiv fiziki yüklənmə.
- Yataq rejimi, okklüziv sarğılar, dərini örtən yağlı kremlər.
Simptomlar
- Kristal tərdöymə — şeh damcılarına bənzər, qızartısız çox kiçik şəffaf qabarcıqlar, asanlıqla partlayır; qaşınmır.
- Qırmızı tərdöymə — qaşınma və ya gizildəmə ilə xırda qırmızı düyüncük və qabarcıqlar; ən çox rast gəlinən formadır.
- Dərin tərdöymə — bədən rəngində sıx düyüncüklər, isti iqlimdə təkrarlanan epizodlardan sonra böyüklərdə olur; istilik verilməsini poza bilər.
Tipik yerlər boyun, qatlar, döşün və kürəyin yuxarı hissəsi, qoltuqaltı, uşaq bezi nahiyəsidir.
Diaqnostika
Diaqnoz həddindən artıq qızma ilə əlaqə nəzərə alınaraq müayinə zamanı qoyulur. Həkim tərdöyməni digər səpgilərdən — infeksion səpgilərdən, follikulitdən, kandidozdan, atopik dermatitdən, allergik reaksiyadan ayırır.
Müalicə
- Sərinləmə: sərin otaq, ventilyasiya, sərin duş və ya vanna.
- Sərbəst pambıq geyim; uşağı çox bürüməmək.
- Zədələnmiş dəridə yağlı kremlərdən və yağlardan imtina.
- Güclü qaşınmada həkim sakitləşdirici xarici vasitələr tövsiyə edə bilər.
Adətən səpgi həddindən artıq qızma aradan qaldırıldıqdan bir neçə gün sonra keçir.
Profilaktika
Uşağı havaya uyğun geyindirmək (böyükdən təxminən bir qat artıq, daha çox yox), evdə rahat temperatur saxlamaq, istidə pik saatlarda yüklənmədən çəkinmək.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Uşaqda səpgi qızdırma, halsızlıq, yeməkdən imtina ilə müşayiət olunur.
- Qabarcıqlar irinləşib, qartmaqlar və ağrı yaranıb.
- Sərinlədikdən sonra səpgi 3–4 gün keçmir.
- İsti vurmasının əlamətləri — yüksək hərarət, huşun qarışması, tərin olmaması, qusma: təcili tibbi yardım (103) çağırın.
