Ağır iltihabı tez yatırmaq üçün qısa müddətdə venadaxili yolla çox yüksək dozada qlükokortikoid və ya sitostatik yeridilməsinə əsaslanan müalicə üsulu.
Puls-terapiya dərmanın, əsasən qlükokortikoid olan metilprednizolonun, həddindən artıq yüksək dozalarının qısa müddətli venadaxili yeridilməsidir. Bu yanaşma adi həblərin çox yavaş təsir etdiyi hallarda həyati orqanlara yönəlmiş şiddətli autoimmun hücumu bir neçə gün ərzində dayandırmağa imkan verir. Daha az hallarda bu termin siklofosfamidin və ya digər immunodepressantların dövri venadaxili yeridilməsi üçün də işlədilir.
Göstərişlər
Puls-terapiya barədə qərarı həkim immun-iltihabi xəstəliklərin təhlükəli kəskinləşmələrində qəbul edir, məsələn:
- sistem qırmızı qurdeşənəyinin ağır aktivliyi, xüsusən böyrəklərin və ya sinir sisteminin zədələnməsi ilə;
- sistem vaskulitləri, o cümlədən görmə itkisi təhlükəsi olan nəhəng hüceyrəli arteriit;
- sürətlə irəliləyən qlomerulonefrit;
- dağınıq sklerozun kəskinləşməsi, görmə sinirinin nevriti;
- köçürülmüş orqanın kəskin rəddi, qan və ağciyər xəstəliklərinin bəzi ağır formaları.
Necə aparılır
Müalicə stasionarda aparılır. Dərman durulaşdırılır və bir neçə saat ərzində damcı ilə yeridilir; qlükokortikoid kursu adətən ardıcıl bir neçə gün (çox vaxt üç gün) davam edir. Sonra daha aşağı dozalı həblərlə dəstəkləyici müalicəyə keçilir. Qurdeşənəyi nefritində və ya vaskulitdə siklofosfamid həftələrlə fasilələrlə yeridilir. Prosedurdan əvvəl arterial təzyiq, qlükoza, kalium səviyyəsi və infeksiya əlamətləri qiymətləndirilir; yeridilmə zamanı və ondan sonra nəbzə və təzyiqə nəzarət olunur. Dozanı və tezliyi yalnız müalicə edən həkim müəyyən edir.
Effektivlik və risklər
Puls-terapiya iltihabın aktivliyini sürətlə azaldır və çox vaxt böyrəklərin, görmənin, sinir sisteminin funksiyasını qorumağa imkan verir. Bununla yanaşı, onun əlavə təsirləri də var:
- arterial təzyiqin və qanda şəkərin yüksəlməsi;
- üzün qızarması, ağızda metal dadı, yuxusuzluq, həyəcan və ya əhval dəyişkənliyi;
- ürək ritminin pozulması, orqanizmdə mayenin toplanması, kaliumun azalması;
- infeksiyalara qarşı həssaslığın artması;
- sitostatiklər üçün — leykositlərin azalması, ürəkbulanma, fertilliyə və sidik kisəsinə təsir.
Qlükokortikoidlərlə uzunmüddətli müalicədə həkim osteoporozun profilaktikasını da planlaşdırır. İnfuziya zamanı və ya sonra döş qəfəsində ağrı, güclü ürəkdöyünmə, kəskin zəiflik, huşun qarışıqlığı və ya qızdırma yaranarsa, bunu dərhal tibb işçilərinə bildirmək lazımdır.
Əlaqəli terminlər
- Qlükokortikoid
- Sistem qırmızı qurdeşənəyi
- Vaskulit
- Dağınıq skleroz
- Qlomerulonefrit
- Nəhəng hüceyrəli arteriit
- İmmunosupressiv terapiya
- Plazmaferez
