Saturasiya (SpO2) — oksigenlə doymuş hemoqlobinin faizlə payı; qanın oksigenlə nə dərəcədə təmin olunduğunu göstərir.
Sinonimlər: SpO2, Saturasiya
Oksigen saturasiyası arterial qanda oksigenlə birləşmiş hemoqlobinin faizidir. Onu çox vaxt qeyri-invaziv üsulla — barmağa taxılan sıxac-cihaz olan pulsoksimetrlə ölçürlər; bu göstərici SpO2 kimi işarələnir. Daha dəqiq qiyməti (SaO2) arterial qanın qaz analizi verir.
Nə üçün təyin edilir
- pnevmoniya, COVID-19, astma və XOAX kəskinləşməsinin ağırlığının qiymətləndirilməsi;
- səbəbi aydın olmayan təngnəfəslikdə, ürək çatışmazlığında nəzarət;
- oksigen terapiyasının seçilməsi və izlənməsi;
- narkoz, sedasiya zamanı, reanimasiyada monitorinq;
- yuxu apnoesindən şübhə olduqda gecə pulsoksimetriyası.
Hazırlıq
Xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Dəqiq nəticə üçün əllər isti, barmaq hərəkətsiz olmalı, lak və süni dırnaqlar çıxarılmalıdır. Ölçmə bir neçə dəqiqəlik istirahətdən sonra sakit vəziyyətdə aparılır; bir neçə saniyə sabit qalan qiymət əsas götürülür.
Normalar
Təxmini qiymətlər (şərh yaşdan, yanaşı xəstəliklərdən və konkret cihazdan asılıdır):
- 95–100% — dəniz səviyyəsində sağlam insan üçün norma;
- 92–94% — sərhəd azalma, həkim qiymətləndirməsi tələb edir;
- 90%-dən aşağı — açıq hipoksemiya;
- ağır XOAX və xroniki hiperkapniyası olan pasiyentlərdə hədəf çox vaxt 88–92% sayılır — onu müalicə edən həkim müəyyən edir.
Pulsoksimetr tünd dərili insanlarda göstəricini şişirdə bilər, dəm qazı ilə zəhərlənmədə ağır hipoksiyaya baxmayaraq normal saturasiya göstərir, soyuq əllər, tremor, aşağı təzyiq və aritmiya zamanı isə səhv nəticə verə bilər.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Saturasiyanın azalması aşağıdakı hallarda baş verir:
- pnevmoniya, ağciyər ödemi, kəskin respirator distress sindromu;
- astma və XOAX kəskinləşməsi, emfizema, ağciyər fibrozu;
- ağciyər arteriyasının tromboemboliyası, pnevmotoraks;
- yuxu apnoesi (gecə düşmələri), piylənmə zamanı hipoventilyasiya, dərmanlarla tənəffüsün zəifləməsi;
- qanın şuntlanması ilə anadangəlmə ürək qüsurları, yüksək dağlıqda olmaq.
Oksigenlə nəfəs alarkən 100% göstərici həmişə faydalı deyil: bəzi pasiyentlərdə artıq oksigen zərərlidir, ona görə oksigenin dozasını həkim müəyyən edir.
Sakit vəziyyətdə SpO2 92%-dən aşağıdırsa və təngnəfəslik, dodaqların göyərməsi, şüurun qarışması və ya döş ağrısı varsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Pulsoksimetriya
- Hipoksemiya
- Hipoksiya
- Arterial qanın qaz analizi
- Oksigen terapiyası
- Tənəffüs çatışmazlığı
- Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi
- Pnevmoniya
