Cardiopulmonary resuscitation

Beynin və ürəyin qanla təchizatını saxlamaq üçün ürək dayandıqda görülən təcili tədbirlər kompleksi — döş qəfəsinin kompressiyası, süni tənəffüs və defibrilyasiya.

Sinonimlər: ÜAR

Ürək-ağciyər reanimasiyası (ÜAR) qan dövranı dayanmış insanın həyatını saxlamağın yeganə yoludur. Qan axını olmadan beyin hüceyrələri bir neçə dəqiqədən sonra məhv olmağa başlayır və hər dəqiqə gecikmə şansları nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldır. Buna görə ÜAR-a tibb işçilərini gözləmədən hadisənin şahidləri başlamalıdır. Müasir tövsiyələr (ERC, AHA) istənilən insanın edə biləcəyi əsas ÜAR-ı və tibbi briqadaların apardığı genişləndirilmiş reanimasiyanı ayırır.

Göstərişlər

İnsan huşsuzdur, səslənməyə və çiyinlərindən silkələnməyə reaksiya vermir və normal nəfəs almır (tənəffüsün olmaması və ya seyrək qıcolmalı «hıçqırıqlar» — aqonal tənəffüs). Böyüklərdə ürək dayanmasının tez-tez rast gələn səbəbləri miokard infarktı və mədəciklərin fibrillyasiyasıdır; həmçinin suda boğulma, elektrik zərbəsi, ağır travma, dozanın aşılması, asfiksiya.

Əsas ÜAR necə aparılır

Təhlükəsizlik: sizə və zərərçəkənə heç nəyin təhlükə yaratmadığına əmin olun.
Kömək çağırmaq: ətrafdakıları ucadan çağırın, təcili tibbi yardıma (103) zəng edin, səsucaldanı açın — dispetçer hərəkətləri deyəcək. Yaxınlıqda varsa, avtomatik xarici defibrilyatoru (AXD) gətirməyi xahiş edin.
Kompressiyalar: ovucun əsasını döş sümüyünün mərkəzinə qoyun, qollar düz; 5–6 sm dərinliyə dəqiqədə 100–120 dəfə tezliklə basın, döş qəfəsinin tam açılmasına imkan verin.
Nəfəs vermə: təlim keçmiş insanlar 30 kompressiya ilə 2 «ağızdan ağıza» nəfəsi növbələşdirir; təlim keçməmisinizsə və ya nəfəs verməyə hazır deyilsinizsə, fasiləsiz kompressiya edin.
AXD: işə salın və səsli göstərişlərə əməl edin; zərbənin lazım olub-olmadığını cihaz özü müəyyən edəcək.
Tibb işçiləri gələnədək, həyat əlamətləri yaranana və ya gücünüz tamamilə tükənənədək ÜAR-ı dayandırmayın; mümkünsə hər 2 dəqiqədən bir dəyişin.

Genişləndirilmiş reanimasiya

Tibbi briqada kompressiyaları davam etdirir, monitordakı ritmə görə defibrilyasiya aparır, tənəffüs yollarını təmin edir (o cümlədən traxeyanın intubasiyası), dərmanlar, məsələn adrenalin yeridir və dayanmanın geri dönən səbəblərini axtarır: hipoksiya, hipovolemiya, kalium pozğunluqları, tromboemboliya, ürək tamponadası, pnevmotoraks, zəhərlənmələr.

Mümkün ağırlaşmalar

Kompressiyalar zamanı qabırğa və döş sümüyü sınıqları, xüsusən yaşlılarda, tez-tez olur, lakin bu, haqlı qiymətdir: ÜAR olmadan insan öləcək. Qan dövranı bərpa edildikdən sonra pasiyent intensiv terapiya şöbəsində müalicə olunur, beyin funksiyaları qiymətləndirilir və qorunur. Nəticə böyük ölçüdə kompressiya və defibrilyasiyaya nə qədər tez başlanmasından asılıdır.

ÜAR bacarıqlarını ilk yardım kurslarında öyrənmək olar və lazımdır — bu bilik yaxınlarınızın həyatını xilas edir.