Nazik bağırsaqda bakteriyaların həddindən artıq çoxalması sindromu (SIBO) nazik bağırsaqda bakteriyaların artıq çoxalaraq həzmi pozduğu vəziyyətdir.
Sinonimlər: SIBO
Normada nazik bağırsaqda bakteriyalar yoğun bağırsaqdakından xeyli azdır: buna mədə turşusu, fermentlər, fasiləsiz peristaltika dalğası və nazik ilə yoğun bağırsaq arasındakı qapaq kömək edir. Bu mexanizmlər pozulduqda bakteriyalar nazik bağırsaqda çoxalır, qidanı vaxtından əvvəl qıcqırdır, öd turşularını və B12 vitaminini parçalayır. Belə inkişaf edən vəziyyətə SIBO deyilir.
Səbəblər və risk amilləri
- Bağırsaq motorikasının pozulması: şəkərli diabet, sistem sklerodermiya, hipotireoz, qastroparez, opioidlər.
- Anatomik dəyişikliklər: mədə və bağırsaq əməliyyatları, bitişmələr, nazik bağırsağın divertikulları, Kron xəstəliyində strikturalar.
- Mədə turşuluğunun azalması, o cümlədən proton pompası inhibitorlarının uzun müddət qəbulu.
- Xroniki pankreatit, qaraciyər sirrozu, immunçatışmazlıqlar, yaşlı yaş.
Simptomlar
Xüsusən yeməkdən sonra köp və qarında partlama hissi, meteorizm, quruldama, qarında narahatlıq, ishal və ya daha nadir hallarda qəbizlik. Ağır gedişdə malabsorbsiya əlamətləri qoşulur: steatoreya, arıqlama, anemiya və nevroloji pozuntularla B12 vitamini çatışmazlığı, yağda həll olan vitaminlərin çatışmazlığı.
Diaqnostika
Ən əlçatan üsul qlükoza və ya laktuloza ilə hidrogen (hidrogen-metan) tənəffüs testidir: şəkər qəbulundan sonra nəfəsdəki qazlar ölçülür. Testin dəqiqliyi məhduddur, ona görə nəticə simptomlarla birlikdə qiymətləndirilir. Etalon nazik bağırsaq aspiratının əkməsidir, lakin nadir aparılır. Əlavə olaraq B12 vitamini, ferritin, albumin yoxlanılır və əsas xəstəlik axtarılır.
Müalicə
Bağırsaqda təsir göstərən antibiotik kursları (məsələn, rifaksimin) istifadə olunur — preparatı və müddəti həkim seçir. Səbəbi aradan qaldırmaq və ya nəzarətə almaq da eyni dərəcədə vacibdir: motorikanı tənzimləmək, PPİ və opioid qəbuluna yenidən baxmaq, vitamin çatışmazlıqlarını bərpa etmək. Əsas səbəb qaldıqda SIBO təkrarlanmağa meyillidir. Probiotiklərin SIBO-da effektivliyi sübut olunmayıb, antibiotikləri özbaşına qəbul etmək yolverilməzdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sürətli arıqlama, nəcisdə qan, davamlı qusma, qızdırma, gecə ishalı, güclü halsızlıq və ya ətraflarda keyimə olduqda təcili məsləhət lazımdır. Köp, nəcis və qazların ləngiməsi, qusma ilə şiddətli qarın ağrısı bağırsaq keçməməzliyi ola bilər — təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Bağırsaq mikrobiotası
- Malabsorbsiya sindromu
- Meteorizm
- Diareya
- Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
- Qastroparez
- B12-defisitli anemiya
- Sistem sklerodermiya
