Tunel sindromu

Tunel sindromu (tunel neyropatiyası) sinir sümüklər, bağlar və əzələlər arasındakı dar sahədən keçərkən uzun müddət təzyiqə məruz qaldıqda yaranır. Bu zaman sinirin qanla təchizatı və keçiriciliyi pozulur. Ən məşhur nümunə karpal tunel sindromudur, lakin tunellər başqa yerlərdə də var: dirsək nahiyəsində, kiçik baldır sümüyünün başcığı yanında, topuq ətrafında, qasıqda.

Səbəblər və risk amilləri

• Əllə təkrarlanan eynitipli hərəkətlər, dirsəyin uzun müddət bükülü qalması, ayaq-ayaq üstə oturmaq vərdişi, titrəyən alətlərlə iş.
• Toxumaların ödemi: hamiləlik, hipotireoz, böyrək çatışmazlığı.
• Sinirləri sıxılmaya qarşı həssas edən şəkərli diabet.
• Revmatoid artrit, sınıqların fəsadları, artroz, kistlər və digər törəmələr.
• Piylənmə, kəskin arıqlama (kiçik baldır siniri üçün), dar geyim və kəmərlər.

Simptomlar

Əlamətlər sinirdən asılıdır: orta sinir sıxıldıqda baş, şəhadət və orta barmaqlar, xüsusən gecə keyiyir; dirsək siniri zədələndikdə — çeçələ və adsız barmaq; kiçik baldır sinirinin neyropatiyasında pəncəni qaldırmaq çətinləşir, yeriyərkən o “şappıldayır”. Gizildəmə, yanma, “qarışqa gəzməsi” hissi, sıxılma yerindən yuxarı və ya aşağı yayılan ağrı tipikdir. Uzunmüddətli gedişdə əzələ zəifliyi və arıqlaması qoşulur.

Diaqnostika

Nevroloq həssaslığı, əzələ gücünü yoxlayır və provokasion sınaqlar (məsələn, sinirin üzərinə tıqqıldatma) aparır. Elektroneyromioqrafiya sıxılmanı təsdiqləyir və onun ağırlıq dərəcəsini göstərir. Sinirin ultrasəs müayinəsi və MRT sinirin qalınlaşmasını və ya sıxılmanın səbəbini görməyə imkan verir. Tunel sindromunu boyun və ya bel radikulopatiyasından və polineyropatiyadan ayırmaq vacibdir.

Müalicə

Erkən mərhələlərdə yükün və duruşun dəyişdirilməsi, ortezlər (məsələn, bilək üçün gecə şinası), müalicəvi bədən tərbiyəsi kömək edir. Ağrını azaltmaq üçün həkim iltihabəleyhinə vasitələrin qısa kursunu və ya qlükokortikoidin yerli yeridilməsini təyin edə bilər. Simptomlar davam edirsə, zəiflik artırsa və ya ENMQ-də ciddi zədələnmə aşkar olunubsa, əməliyyat — sinirin dekompressiyası aparılır.

Profilaktika

Erqonomik iş yeri, eynitipli işdə fasilələr, qanda şəkərə və çəkiyə nəzarət, ayaq-ayaq üstə uzun müddət oturmaqdan imtina.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

• Əlin və ya pəncənin zəifliyi sürətlə artır, “sallanan” pəncə yaranıbsa.
• Keyimə travmadan, gips sarğısından sonra başlayıb və ya ətrafın ödemi və solğunluğu ilə müşayiət olunursa.
• Qolda və ya ayaqda zəiflik üz asimmetriyası və ya nitq pozğunluğu ilə birlikdə qəfil yaranıbsa — dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.