Flüoroqrafiya — ilk növbədə vərəm və ağciyər xəstəliklərinin aşkarlanması üçün tətbiq edilən döş qəfəsi orqanlarının profilaktik rentgen müayinəsidir.
Flüoroqrafiya kütləvi profilaktik müayinələr üçün hazırlanmış döş qəfəsi rentgenoqrafiyasının sadələşdirilmiş variantıdır. Əvvəllər təsvir flüoressent ekrandan kiçik formatlı plyonkaya çəkilirdi, bu gün isə detektorlu rəqəmsal flüoroqraflardan istifadə olunur. Rəqəmsal flüoroqrafiya çox az şüa yükü verir və çoxlu sayda insanı tez müayinə etməyə imkan yaradır. Təfərrüatlara görə o, tam rentgenoqrafiyadan və xüsusən KT-dən geri qalır, ona görə seçmə üsulu kimi xidmət edir: şübhəli dəyişikliklərdə əlavə müayinələr təyin olunur.
Göstərişlər
- vərəmin erkən aşkarlanması üçün profilaktik müayinə — MDB ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda dispanserizasiya və tibbi baxışlar çərçivəsində aparılır, dövriliyi milli qaydalar müəyyən edir (bir qayda olaraq, 1–2 ildə bir dəfədən az olmayaraq);
- bir sıra peşələrdə (tibb, təhsil, qida sənayesi) işə qəbul, təhsilə və xidmətə daxil olma zamanı məcburi müayinə;
- vərəm xəstəsi ilə təmas, risk qruplarına aid olma (HİV-infeksiya, şəkərli diabet, immunosupressorların qəbulu, azadlıqdan məhrumetmə yerlərində olma);
- hospitalizasiyadan, əməliyyatlardan əvvəl, hamiləlik dövründə gələcək ata və ailə üzvlərində.
Flüoroqrafiya simptomlar olduqda diaqnostika üçün nəzərdə tutulmayıb: öskürək, qızdırma, nəfəs darlığı, qanlı bəlğəm olduqda rentgenoqrafiya və ya KT təyin edilir. Siqaret çəkənlərdə ağciyər xərçənginin skrininqi üçün müasir tövsiyələr flüoroqrafiyanı deyil, aşağı dozalı KT-ni təklif edir.
Əks-göstərişlər
15 yaşınadək uşaqlara profilaktik flüoroqrafiya aparılmır (onlarda dəri sınaqları və digər üsullar işlədilir). Hamilələrdə son dərəcə zərurət olmadıqda müayinə təxirə salınır.
Hazırlıq
Hazırlıq lazım deyil. Belə qədər soyunmaq, zəncir və zinət əşyalarını çıxarmaq, uzun saçları yığmaq lazımdır.
Necə aparılır
Pasiyent sinəsi ilə aparatın ekranına tərəf dayanır, çiyinlərini sıxır, göstərişlə nəfəs alıb bir neçə saniyə saxlayır. Hər şey təxminən bir dəqiqə çəkir.
Nəticələr nə deməkdir
Rəydə ocaqlı kölgələr, kalsinatlar (çox vaxt keçirilmiş infeksiyanın izləri), ağciyər köklərinin dəyişiklikləri, plevral qatlanmalar təsvir oluna bilər. Belə tapıntılar diaqnoz deyil: həkim onları qiymətləndirir və lazım olduqda rentgenoqrafiyaya, KT-yə, ftiziatr və ya pulmonoloq məsləhətinə göndərir.
