Radiography

Rentgenoqrafiya — rentgen şüaları vasitəsilə bədənin bir hissəsinin şəklinin alınmasıdır; sümüklərin, ağciyərlərin və oynaqların ən geniş yayılmış şüa diaqnostikası üsuludur.

Sinonimlər: Rentgen, Rentgen şəkli

Rentgenoqrafiya rentgen şüalarının bədəndən keçərək detektora və ya plyonkaya düşdüyü müayinədir. Sıx toxumalar (sümüklər, kalsinatlar, metal) şüalanmanı saxlayır və açıq rəngli görünür, ağciyərlərdəki hava tünd, yumşaq toxumalar isə boz görünür. Nəticədə strukturların bir-birinin üstünə düşdüyü yastı cəmləşmiş təsvir alınır. Ona görə şəkillər adətən iki proyeksiyada çəkilir. Rentgenoqrafiya sürətli, əlçatan, ucuzdur və şüa yükü azdır, bu da onu bir çox vəziyyətdə ilk seçim üsuluna çevirir.

Göstərişlər

travmalar: sınıqlar, çıxıqlar, yad cisimlər;
döş qəfəsi orqanları: pnevmoniya, plevral efüziya, pnevmotoraks, vərəm, ağciyər şişləri, ürəyin ölçüləri, kateter və boruların yerləşməsi;
oynaqlar və onurğa: osteoartrit, revmatoid artrit, skolioz, degenerativ dəyişikliklər;
qarın boşluğu (icmal şəkil): bağırsaq keçməzliyindən şübhə, perforasiyada sərbəst qaz;
dişlər, burunətrafı ciblər;
kontrastlı müayinələr: qida borusu, mədə, sidik yolları, uşaqlıq boruları.

Əks-göstərişlər

Mütləq əks-göstərişlər praktiki olaraq yoxdur. Hamiləlik nisbi əks-göstərişdir: şəkillər həqiqətən zəruri olduqda qarın qorunmaqla çəkilir. Uşaqlara rentgen göstərişə görə təyin olunur, lakin travmada ondan imtina edilmir.

Hazırlıq

Əksər şəkillər üçün hazırlıq lazım deyil. Müayinə olunan nahiyədən zinət əşyaları və metal hissəli geyim çıxarılır. Onurğanın bel şöbəsinin rentgeni və ya qarının icmal şəkli üçün bəzən bağırsağın təmizlənməsi tövsiyə edilir. Mədə-bağırsaq traktının kontrastlı müayinələri ac qarına aparılır.

Necə aparılır

Pasiyent lazımi vəziyyətdə uzandırılır və ya dayandırılır, müayinə olunmayan orqanlar qurğuşun önlüklə örtülür. Şəkil anında donub qalmaq, bəzən nəfəsi saxlamaq lazımdır. Ekspozisiya saniyənin bir hissəsi, bütün prosedur bir neçə dəqiqə çəkir.

Üsulun məhdudiyyətləri

Rentgenoqrafiya yumşaq toxumaları, bağları, qığırdaqları, bəzi sınıqların erkən mərhələlərini və kiçik şişləri zəif göstərir. Normal şəkil xəstəliyi həmişə istisna etmir və həkim KT, MRT və ya ultrasəs müayinəsi təyin edə bilər. Müayinədən sonra heç bir məhdudiyyət yoxdur.