Cərrahi hemostaz

Cərrahi hemostaz qanaxmanın cərrah tərəfindən alətlər, enerji və xüsusi materiallar vasitəsilə dayandırılmasıdır. Bu, istənilən əməliyyatın əsas vəzifələrindən biridir: etibarlı hemostaz qan itkisini, qan köçürülməsinə ehtiyacı və əməliyyatdan sonrakı hematomaların riskini azaldır. Qanın öz laxtalanma sistemi cərrahi üsullarla birlikdə işləyir, ona görə onun pozğunluqları əvvəlcədən aşkar edilib düzəldilir.

Göstərişlər

• istənilən planlı və ya təcili cərrahi müdaxilə;
• yaralanma və travmalarda qanaxma;
• daxili qanaxmalar — mədə-bağırsaq qanaxması, orqanların cırılmasından, əməliyyatdan sonrakı qanaxmalar.

Növləri və necə aparılır

• Mexaniki üsullar — barmaqla sıxma, sıxıcı sarğı, tamponada, sıxacın qoyulması və damarın liqatura ilə bağlanması, tikilmə, damar tikişi, metal və polimer klipslər, tikici aparatlar. Ətrafdan güclü qanaxmada turna müvəqqəti tədbir kimi tətbiq olunur.
• Fiziki (termiki) üsullar — mono- və bipolyar elektrokoaqulyasiya, ultrasəs və bipolyar «qaynaqlayıcı» alətlər, lazer, arqon-plazma koaqulyasiyası.
• Kimyəvi və bioloji vasitələr — yerli hemostatiklər: kollagen və sellüloz süngərlər, fibrin yapışqanı, trombin tərkibli matrislər.
• Endovaskulyar və endoskopik üsullar — kateter vasitəsilə damarın embolizasiyası, endoskop vasitəsilə klipləmə və inyeksion hemostaz.

Üsulun seçimi damarın diametrindən, orqandan, girişdən və xəstənin vəziyyətindən asılıdır.

Hazırlıq

Planlı əməliyyatdan əvvəl koaquloqramma və trombositlər qiymətləndirilir, xəstənin antikoaqulyant və ya antiaqreqant qəbul edib-etmədiyi aydınlaşdırılır. Belə dərmanların müvəqqəti dayandırılması və «körpü» terapiyası barədə qərarı həkim verir — sxemi özbaşına dəyişmək olmaz.

Mümkün ağırlaşmalar

Qeyri-kafi hemostaz əməliyyatdan sonrakı qanaxmaya və hematomalara gətirib çıxarır, bəzən təkrar əməliyyat tələb edir. Termiki üsullar qonşu toxumaları zədələyə bilər, hemostatik materiallar nadir hallarda iltihab törədir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Əməliyyatdan sonra müdaxilə nahiyəsində sürətlə artan şişkinlik, sarğının qanla islanması, «qəhvə çöküntüsü» şəklində qusma, qara nəcis, başgicəllənmə, solğunluq, tez nəbz, huşunu itirmə narahatlıq doğurur — təcili tibbi yardım (103) çağırın.