Koaquloqramma laxtalanma sisteminin işini — qanaxmanı dayandırma qabiliyyətini və tromb əmələgəlməyə meyli qiymətləndirən qan analizləri kompleksidir.
Sinonimlər: Hemostazioqramma, Qanın laxtalanma analizi
Qanın laxtalanması trombositlərin və əksəriyyətini qaraciyərin hasil etdiyi zülal-faktorların iştirak etdiyi reaksiyalar zənciridir. Koaquloqramma bu zəncirin nə qədər sürətli və tam işlədiyini göstərir. Müayinənin tərkibi sabit deyil: əsas dəstə adətən BNN hesablanmaqla protrombin vaxtı, aktivləşdirilmiş parsial tromboplastin vaxtı (APTV), fibrinogen və trombin vaxtı daxildir, göstəriş olduqda D-dimer, antitrombin və digər testlər əlavə edilir. Trombositlərin sayı ümumi qan analizində müəyyən edilir.
Nə üçün təyin edilir
- planlı əməliyyatlardan, doğuşdan və invaziv prosedurlardan əvvəl;
- antikoaqulyant terapiyaya nəzarət: varfarin — BNN ilə, fraksiyalaşdırılmamış heparin — APTV ilə;
- artmış qanaxma meyli: səbəbsiz göyərmələr, burundan, diş ətindən uzunmüddətli qanaxmalar, bol aybaşı;
- tromboz, ağciyər arteriyasının tromboemboliyası, DDL sindromuna şübhə;
- qaraciyər xəstəlikləri, onun sintetik funksiyasının qiymətləndirilməsi;
- hamiləlik və vərdiş halını almış düşüklər zamanı müayinə.
Hazırlıq
Qan venadan acqarına, daha yaxşısı səhər verilir. Qan götürülməzdən bir saat əvvəl siqaret çəkilmir, fiziki yük və həyəcandan qaçılır. Antikoaqulyantların, antiaqreqantların, hormonal kontraseptivlərin qəbulu barədə həkimə mütləq məlumat verilir: onları özbaşına dayandırmaq olmaz. Sınaq şüşəsində sitrat var və onun işarəyə qədər doldurulması vacibdir.
Normalar
Böyüklərdə təxmini dəyərlər:
- protrombin vaxtı — təxminən 11–15 saniyə, BNN — 0,8–1,2 (varfarin qəbul edənlərdə hədəf səviyyəni həkim müəyyən edir, çox vaxt 2,0–3,0);
- APTV — təqribən 25–38 saniyə;
- fibrinogen — 2–4 q/l;
- trombin vaxtı — təxminən 14–21 saniyə.
Laxtalanma vaxtı istifadə olunan reagentlərdən çox asılıdır, ona görə konkret laboratoriyanın normaları, həmçinin cins, yaş və hamiləlik müddəti ilə bağlı xüsusiyyətlər bu rəqəmlərdən daha vacibdir.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Laxtalanma vaxtının uzanması (hipokoaqulyasiya): antikoaqulyantların qəbulu, K vitamini çatışmazlığı, qaraciyər xəstəlikləri, hemofiliya və digər irsi faktor çatışmazlıqları, DDL sindromu, lupus antikoaqulyantı (APTV-ni uzadır, lakin tromboz riskini artırır).
Vaxtın qısalması və yüksək fibrinogen iltihab, hamiləlik, tromb əmələgəlməyə meyl zamanı rast gəlinir. Fibrinogenin azalması qaraciyərin ağır zədələnməsində və DDL sindromunda olur.
Antikoaqulyant qəbulu fonunda «qəhvə çöküntüsü» şəklində qusma, qara nəcis, sidikdə qan, güclü baş ağrısı və ya dayandırıla bilməyən qanaxma yaranarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
