Qotur

Qotur mikroskopik Sarcoptes scabiei gənəsinin törətdiyi infeksion dəri xəstəliyidir. Dişi gənə epidermisin buynuz qatında yollar açır və yumurta qoyur; qaşınma və səpgi immun sistemin gənəyə və onun həyat fəaliyyəti məhsullarına qarşı reaksiyası kimi yaranır. Qotur «natəmizliklə» bağlı deyil — istənilən insan yoluxa bilər.

Səbəblər və risk amilləri

Yoluxma uzunmüddətli yaxın «dəri-dəriyə» təmasla baş verir: ailədə, birgə yatdıqda, cinsi əlaqə zamanı, uşaq kollektivlərində, internatlarda, qocalar evlərində. Yataq dəsti və geyim vasitəsilə ötürülmə mümkündür, lakin daha nadirdir; insan bədənindən kənarda gənə yalnız bir neçə gün yaşayır. Zəifləmiş insanlarda (yaşlılar, immun çatışmazlığı olan xəstələr) çoxsaylı gənələrlə gedən, son dərəcə yoluxucu qabıqlı (Norveç) qotur inkişaf edir.

Simptomlar

• Gecə və isti duşdan sonra güclənən şiddətli qaşınma; çox vaxt ailənin bir neçə üzvü qaşınır.
• Qotur yolları — uzunluğu bir neçə millimetr olan nazik bozumtul əyri xətlər.
• Əllərin barmaqarası sahələrində, biləklərdə, dirsəklərdə, qoltuqaltında, göbək ətrafında, sağrılarda, cinsiyyət orqanlarında, qadınlarda məmə ucları ətrafında cüt düyüncüklər və qabarcıqlar.
• Körpələrdə səpgi ovuclarda, ayaqaltlarında, üzdə və başın tüklü hissəsində ola bilər.
• Qaşınma izləri, qartmaqlar, irinli infeksiyanın (piodermiyanın) qoşulması.

İlk simptomlar yoluxmadan 2–6 həftə, təkrar yoluxmada isə 1–3 gün sonra yaranır.

Diaqnostika

Dermatoloq diaqnozu xarakterik mənzərəyə görə qoyur və dermatoskopiya və ya qaşıntının mikroskopiyası ilə təsdiqləyir: gənə, yumurtalar və ya ekskrementlər görünür. Tipik simptomlar olduqda mənfi qaşıntı quturu istisna etmir.

Müalicə

Qotur əleyhinə vasitələr tətbiq olunur: permetrin, benzilbenzoat, kükürd məlhəmi, bəzi hallarda daxilə ivermektin. Preparatı, sürtmə qaydasını və təkrar işləmənin lazım olub-olmamasını həkim müəyyən edir. Vacib qaydalar: bütün təmasda olan şəxslər eyni vaxtda müalicə olunur, hətta simptomları olmasa belə; yataq dəsti, dəsmallar və geyim 60 °C və ya daha yüksək temperaturda yuyulur, yuyula bilməyən əşyalar isə 3–7 gün paketdə bağlı saxlanılır. Uğurlu müalicədən sonra qaşınma 2–4 həftə davam edə bilər — bu, uğursuzluq əlaməti deyil, yüngülləşdirmək üçün həkim antihistamin və ya yumşaldıcı vasitələr təyin edəcək.

Profilaktika

Xəstələrin və təmasda olanların vaxtında müalicəsi, əşyaların işlənməsi, hadisə aşkarlandıqda ailə üzvlərinin və kollektivin müayinəsi.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli

Gecə qaşınması olduqda, xüsusən yaxınlarınız da qaşınırsa, həkimə müraciət edin. İrinciklər, hərarətin yüksəlməsi ilə dərinin ağrılı qızarması, həmçinin yaşlı və ya zəifləmiş insanda geniş qalın qartmaqlar olduqda təcili müayinə lazımdır.