Bud-çanaq oynağının endoprotezləşdirilməsi

Bud-çanaq oynağının endoprotezləşdirilməsi — bud sümüyünün başının və çanağın oynaq çuxurunun (sirkə çuxurunun) metal, keramika və polietilendən hazırlanmış süni komponentlərlə əvəz edilməsidir. Total protezləşdirmədə hər iki səth, birqütblü protezləşdirmədə (hemiartroplastika) isə yalnız bud başı dəyişdirilir; sonuncu daha çox sınıqdan sonra yaşlılarda tətbiq olunur. Müasir protezlərin əksəriyyəti uzun illər xidmət edir, xəstələr gündəlik fəallığa qayıdırlar.

Göstərişlər

• konservativ müalicəyə tabe olmayan, güclü ağrı və hərəkət məhdudluğu ilə gedən koksartroz;
• bud sümüyü boynunun sınığı, xüsusən yaşlılarda — burada əməliyyat təxirəsalınmaz qaydada, adətən ilk 1–2 gündə aparılır;
• bud sümüyü başının aseptik nekrozu (osteonekroz);
• bud-çanaq oynağının displaziyasının nəticələri, revmatoid artrit, ankilozlaşdırıcı spondilit.

Əks-göstərişlər

Aktiv infeksiya, o cümlədən oynaq nahiyəsində, anesteziya riskinin faydanı üstələdiyi ağır dekompensasiya olunmuş xəstəliklər, reabilitasiyaya ifadəli qabiliyyətsizlik.

Hazırlıq

Planlı əməliyyat müayinə (analizlər, EKQ, çanağın rentgenoqrafiyası, bəzən KT), terapevt və anestezioloq baxışı, kariyesin və digər infeksiya ocaqlarının müalicəsi, diabetdə qan şəkərinin nəzarəti, siqaretin tərgidilməsini tələb edir. Evi əvvəlcədən hazırlamaq məqsədəuyğundur: xalçaları yığmaq, tutacaqlar quraşdırmaq, unitazın oturacağını qaldırmaq.

Necə aparılır

Spinal və ya ümumi anesteziya altında cərrah budun yan və ya ön tərəfindən kəsik vasitəsilə dağılmış başı çıxarır, sirkə çuxurunu işləyir və protezin kasasını və bud komponentini sementli və ya sementsiz bərkitmə ilə yerləşdirir. Yeriyiciylə ayağa qalxmağa ilk gün başlanılır.

Mümkün ağırlaşmalar və bərpa

• endoprotezin çıxığı — daha çox ilk aylarda; həkim hansı vəziyyətlərdən qaçmaq lazım olduğunu izah edəcək (dərin bükülmə, ayaqları çarpazlamaq);
• dərin venaların trombozu və ağciyər arteriyasının tromboemboliyası — antikoaqulyantlar, kompressiya, erkən yerimə ilə profilaktika;
• infeksiya, ayaqların uzunluq fərqi, protez ətrafında sümük sınığı, zaman keçdikcə komponentlərin laxlaması.

Qəfil ağrı və ayağın qısalması, temperaturun yüksəlməsi, yarada qızartı və axıntı, baldırda şiş olduqda təcili həkimlə əlaqə saxlayın. Təngnəfəslik, döş ağrısı və ya qanhayxırma təcili tibbi yardım (103) çağırmaq üçün səbəbdir.