Rehabilitation

Xəstəlik, travma və ya əməliyyatdan sonra insanın funksiyalarını və müstəqilliyini bərpa etmək üçün tibbi, psixoloji və sosial tədbirlər kompleksi.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tərifinə görə, reabilitasiya xəstəliyi və ya travması olan insana gündəlik həyatda optimal fəaliyyət səviyyəsinə çatmağa və onu qorumağa kömək edən müdaxilələr toplusudur. Söhbət yalnız orqanın müalicəsindən deyil, işə, təhsilə, özünəxidmətə və cəmiyyət həyatında iştiraka qayıdışdan gedir. Reabilitasiya xəstəliyin istənilən mərhələsində və istənilən yaşda — vaxtından əvvəl doğulmuş uşaqlardan yaşlılara qədər lazımdır.

Göstərişlər

kəskin vəziyyətlər: insult, miokard infarktı, kəllə-beyin travması, ağır pnevmoniya, reanimasiyada uzun müddət qalma;
travmalar və əməliyyatlar: sınıqlar, oynaqların endoprotezləşdirilməsi, amputasiya, ürək əməliyyatları;
xroniki xəstəliklər: osteoartrit, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi, ürək çatışmazlığı, dağınıq skleroz, Parkinson xəstəliyi;
müalicədən sonra onkoloji xəstəliklər;
uşaqlarda inkişaf pozuntuları, funksiyaların yaşla bağlı zəifləməsi.

Necə aparılır və növləri

Adətən üç mərhələ ayrılır: erkən — vəziyyət imkan verən kimi stasionarda; ikinci — ixtisaslaşmış reabilitasiya şöbəsində və ya mərkəzində; üçüncü — ambulator şəraitdə və evdə. Profilə görə kardioreabilitasiya, neyroreabilitasiya, ortopedik, ağciyər, onkoloji və digər istiqamətlər fərqləndirilir.

Proqramı multidisiplinar komanda tərtib edir: fiziki və reabilitasiya təbabəti həkimi, profil həkimi, müalicəvi bədən tərbiyəsi mütəxəssisi, erqoterapevt, loqoped, psixoloq, tibb bacısı. Müalicəvi bədən tərbiyəsi, fizioterapiya, masaj, texniki vasitələr (ortezlər, əsalar, əlil arabaları), pasiyentin və yaxınlarının maarifləndirilməsi, psixoloji yardım, dərman müalicəsinin tənzimlənməsi tətbiq olunur. Nəticə funksional şkalalar və qoyulmuş məqsədlərə çatma ilə qiymətləndirilir — məsələn, dayaqsız müəyyən məsafəni getmək.

Effektivlik və risklər

Vaxtında aparılan reabilitasiya bərpa müddətini qısaldır, əlilliyi, təkrar hospitalizasiya riskini və ailəyə düşən yükü azaldır. Erkən başlanan, aydın məqsədləri olan və pasiyentin özünün fəal iştirak etdiyi proqramlar daha yaxşı işləyir.

Risklər qeyri-adekvat yüklənmə ilə bağlıdır: yıxılmalar, travmalar, ürəyin həddən artıq yüklənməsi. Buna görə məşğələlərin həcmini bütün xəstəlikləri nəzərə alaraq həkim müəyyən edir. Bərpa zamanı 5 dəqiqədən uzun döş ağrısı, qəfil təngnəfəslik, insult əlamətləri (üzün asimmetriyası, qol və ya ayaqda zəiflik, nitqin pozulması) yaranarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.