Təsiredici maddə
Fentanil — çox güclü sintetik opioid analgetikdir. İnyeksion forması ümumi anesteziyanın komponenti kimi və intensiv terapiyada güclü ağrının aradan qaldırılması üçün yalnız anestezioloqun nəzarəti altında istifadə olunur; asılılıq və tənəffüsün dayanması riski yüksəkdir.
- Latın adı
- Fentanylum
- Ticarət adları
- Fentanil, Fentanil Kalseks Siyahı
- ATC kodu
- N01AH01, N02AB03
- Farmakoloji qrup
- Ümumi anestetiklər
- Dərman formaları
-
- İnyeksiya
Diqqət!
Dərmanı qəbul etməzdən əvvəl həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşin. Bu səhifədəki məlumat tanışlıq üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Nə üçün istifadə olunur
- ümumi anesteziya zamanı ağrının aradan qaldırılması (analgeziya komponenti);
- intensiv terapiyada süni ventilyasiyada olan xəstələrdə ağrıkəsici və sedativ terapiya;
- əməliyyatdan sonrakı güclü ağrı (nəzarət şəraitində).
Necə təsir edir
Fentanil mərkəzi sinir sistemində mü-opioid reseptorlarını güclü şəkildə aktivləşdirir və ağrının ötürülməsini və qavranılmasını dayandırır. Təsiri tez başlayır. Tənəffüs mərkəzini güclü şəkildə zəiflədir, buna görə tənəffüsün təmin edilməsi imkanı olmayan şəraitdə istifadə edilmir.
Kimlərə olmaz
- fentanilə və ya digər opioidlərə qarşı yüksək həssaslıq;
- süni ventilyasiya imkanı olmadan tənəffüsün zəifləməsi;
- MAO inhibitorları ilə müalicə.
Asılılıq və həyati təhlükə
Fentanil narkotik vasitələr siyahısına daxildir. Hətta kiçik miqdarlarda tənəffüsün dayanmasına və ölümə səbəb ola bilər. Yalnız tibb müəssisəsində, ciddi uçot və nəzarət altında istifadə olunur. Asılılıq riski yüksəkdir.
Əlavə təsirlər
- tənəffüsün zəifləməsi və dayanması;
- sinə əzələlərinin rigidliyi;
- ürək döyüntüsünün yavaşlaması, təzyiqin düşməsi;
- ürəkbulanma, qusma, qəbizlik;
- yuxululuq, şüurun dumanlanması;
- tolerantlıq, fiziki və psixi asılılıq, abstinensiya.
Qarşılıqlı təsir
- Benzodiazepinlər, digər sedativlər, alkoqol — tənəffüsün dayanması riski kəskin artır.
- CYP3A4 inhibitorları (ritonavir, ketokonazol, klaritromisin) — fentanilin təsiri güclənir və uzanır.
- Serotonergik dərmanlar — serotonin sindromu riski.
Hamiləlik və laktasiya
Hamiləlikdə yalnız ciddi göstəriş olduqda; doğuş zamanı istifadədə yenidoğulmuşun tənəffüsünə nəzarət edilir.
Uşaqlar
Uşaqlarda anesteziya və intensiv terapiyada uşaq anestezioloqu tərəfindən istifadə olunur.
Bu təsiredici maddə ilə preparatlar
Azərbaycanda Fentanil ilə qeydiyyatda olan preparatlar. Onlarda eyni təsiredici maddə var, lakin doza, forma və köməkçi maddələr fərqlənə bilər. Konkret preparatı həkim seçir, aptekdə əvəzetmə barədə əczaçı ilə məsləhətləşin.
Fentanil
Federal Dövlət Unitar Müəssisəsi (Fdum) Moskva Endokrin Zavodu, Rusiya
Fentanil Kalseks
HBM Farma MMC, Slovakiya
Tez-tez verilən suallar
Çox güclü olduğu üçün terapevtik və təhlükəli miqdar arasında fərq azdır. Tibbi nəzarət olmadan istifadə tənəffüsün dayanmasına səbəb ola bilər.
Qısa müddətli xəstəxana istifadəsində risk aşağıdır, lakin müalicə həkim tərəfindən ən qısa zəruri müddətlə məhdudlaşdırılır.
Xəstəliklər
Simptomlar
İxtisaslar
Bu qrupdan digər dərmanlar
İzofluran
Isofluranum
İzofluran, Omniteron
Ketamin
Ketaminum
Ketamin, Kalipsol
Propofol
Propofolum
Propofol Kabi, Respolok və b.
Sevofluran
Sevofluranum
Sevoran, Sevones və b.