Anaesthesia

Əməliyyat və prosedurlar zamanı bütün sinir sisteminə və ya bədənin ayrıca sahəsinə təsir edən dərmanlarla ağrının və digər hisslərin tibbi yolla aradan qaldırılması.

Sinonimlər: Ağrısızlaşdırma

Anesteziya əməliyyatları, doğuşu, endoskopik və stomatoloji müdaxilələri ağrısız və stressiz aparmağa imkan verir. Onu anestezioloq həkim seçir və aparır (yerli anesteziyanı çox vaxt cərrah və ya stomatoloqun özü edir); bu zaman müdaxilənin növü, yaş və yanaşı xəstəliklər nəzərə alınır. Müasir anesteziya tibbin ən təhlükəsiz sahələrindən biridir, lakin həmişə nəzarət və avadanlığın hazır olmasını tələb edir.

Anesteziyanın növləri

Ümumi anesteziya (narkoz) — şüurun, ağrının və reflekslərin geri dönən şəkildə söndürülməsi; adətən tənəffüsün dəstəklənməsi lazım olur.
Regionar anesteziya — bədənin böyük sahəsinin keyidilməsi: spinal, epidural anesteziya, sinir kələflərinin blokadası.
Yerli anesteziya — dərinin, selikli qişanın və ya dişin kiçik sahəsinin keyidilməsi.
Sedasiya — dərmanla sakitləşdirmə və mürgü halı, çox vaxt yerli anesteziya ilə birlikdə.

Göstərişlər

Cərrahi əməliyyatlar, ağrılı diaqnostik prosedurlar (endoskopiya, punksiyalar), doğuş, dişlərin müalicəsi, travmalar zamanı ağrısızlaşdırma, həmçinin hərəkətsiz uzanmaqda çətinlik çəkən uşaqlarda bəzi müayinələr.

Hazırlıq

Planlı müdaxilədən əvvəl anestezioloq müayinə aparır: xəstəlikləri, allergiyaları, qəbul edilən dərmanları (xüsusən antikoaqulyantları, diabet dərmanlarını), əvvəlki narkoz təcrübəsini, dişlərin və boynun vəziyyətini dəqiqləşdirir. Göstərişə görə analizlər və EKQ təyin edilir. Ümumi anesteziya və sedasiyadan əvvəl adətən təxminən 6 saat yemək olmaz, şəffaf mayelərə 2 saat qalanadək icazə verilir — dəqiq qaydaları həkim deyir. Dərmanları özbaşına dayandırmaq olmaz.

Necə aparılır

İstənilən anesteziya zamanı arterial təzyiq, nəbz, EKQ, qanın oksigenlə doyması, narkozda isə həm də nəfəs verilən havada karbon qazı izlənilir. Dərmanlar venadaxili, inhalyasiya yolu ilə və ya sinirlərin ətrafına yeridilir. Müdaxilədən sonra pasiyent bərpa olunanadək nəzarət altında qalır.

Mümkün ağırlaşmalar

Tez-tez rast gələn və adətən keçici hallar: ürəkbulanma, yuxululuq, üşütmə, intubasiyadan sonra boğaz ağrısı, təzyiqin enməsi. Nadir, lakin ciddi ağırlaşmalar: anafilaksiyaya qədər allergik reaksiya, aspirasiya, ritm pozğunluqları, sinir zədələnməsi, bədxassəli hipertermiya. Risk yaşlılarda, ağır ürək və ağciyər xəstəliklərində, piylənmədə, yuxu apnoesində daha yüksəkdir. Bütün xəstəlikləriniz barədə anestezioloqa açıq danışın — riski azaltmağın əsas yolu budur.