Ginekoloji diaqnostika

Ultrasəs müayinəsi (USM) ginekologiyada ən çox istifadə olunan, ağrısız və təhlükəsiz üsuldur. Kiçik çanağın USM-i uşaqlığı, yumurtalıqları və ətraf strukturları birlikdə göstərir. Uşaqlığın USM-i ölçüləri, endometriumun qalınlığını, mioma düyünlərini və ya polip şübhəsini qiymətləndirməyə kömək edir. Yumurtalıqların USM-i kistaları, follikulların vəziyyətini və quruluşunu araşdırmaq üçün istifadə olunur.

USM transabdominal (qarın divarı üzərindən) və ya transvaginal üsulla aparıla bilər. Transvaginal üsul daha dəqiq təsvir verir, buna görə çox vaxt tələb olunur.

Əlavə məlumat lazım olduqda kiçik çanaq orqanlarının MRT-si təyin edilə bilər. MRT xüsusilə mürəkkəb hallarda, məsələn endometrioz və ya düyünlərin dəqiq yerləşməsi qiymətləndirilərkən faydalıdır. Hansı üsulun seçiləcəyini həkim qərar verir.

USM-ə gedərkən əvvəlki müayinə nəticələrini gətirmək müqayisə üçün faydalıdır. Müayinənin dövrün hansı günündə aparılması da nəticənin qiymətləndirilməsinə təsir edə bilər.

Uşaqlıq boynunun vəziyyətini qiymətləndirmək üçün bir neçə üsul birlikdə istifadə olunur.

• PAP-test uşaqlıq boynundan götürülən hüceyrələrin sitoloji baxışıdır və hüceyrə dəyişikliklərini erkən aşkarlamağa imkan verir.
• Maye sitologiya nümunənin xüsusi məhlulda işlənməsinə əsaslanır və bu üsulla İPV testini də eyni nümunədən aparmaq mümkündür.
• Kolposkopiya uşaqlıq boynunun xüsusi optik cihazla böyüdülmüş şəkildə baxışıdır.
• Genişləndirilmiş kolposkopiya boynun xüsusi məhlullarla işlənməsini və dəyişmiş sahələrin daha ətraflı qiymətləndirilməsini əhatə edir.

Sitologiya və ya kolposkopiya şübhəli dəyişiklik göstərərsə, həkim uşaqlıq boynunun bıçaq biopsiyasını təklif edə bilər. Götürülmüş toxuma histoloji müayinəyə göndərilir və yalnız bu müayinə dəqiq nəticə verir. Aralıqların və növbəti addımların seçimi yaşdan və əvvəlki nəticələrdən asılıdır.

Bu üsullar çox vaxt bir-birini tamamlayır. Məsələn, İPV testi müsbətdirsə, bu özlüyündə xəstəlik deməkdir deyə düşünməyin: növbəti addımı həkim nəticələrin cəminə baxaraq seçir.

Uşaqlıq boşluğunun daxili səthini qiymətləndirmək lazım gəldikdə aşağıdakı üsullardan istifadə olunur.

• Histeroskopiya nazik optik cihaz vasitəsilə uşaqlıq boşluğuna birbaşa baxmağa imkan verir. Polip, yapışmalar, septum və ya digər dəyişikliklər belə aşkarlana bilər, uyğun hallarda müayinə müalicə ilə birləşdirilir.
• Endometriumun aspirasion biopsiyası uşaqlıq daxili qişasından kiçik nümunənin götürülməsidir. Qeyri-adi qanaxmalar və ya endometriumun qalınlaşması olduqda təyin edilə bilər.
• Histerosalpinqoqrafiya (HSQ) kontrast maddə ilə uşaqlıq boşluğunun və fallop borularının keçiriciliyini yoxlayan rentgen müayinəsidir. Daha çox hamilə qala bilməmə halında istifadə olunur.

Bu müayinələr zamanı hissiyyat fərqli ola bilər, bəzən qarnın aşağısında keçici spazm yaranır. Ağrısızlıq üsulu və prosedurun gedişi barədə həkim əvvəlcədən ətraflı danışır.

Əgər şikayətləriniz davam edirsə və ya nəticələr aydın deyilsə, həkim müayinələrin təkrarını və ya başqa üsulla dəqiqləşdirməni təklif edə bilər. Bu normal praktikadır.

Hazırlıq müayinənin növündən asılıdır, buna görə qeydiyyat zamanı konkret tələbləri soruşmaq yaxşıdır. Ümumi qaydalar belədir:

• planlı müayinələrin əksəriyyəti aybaşının bitməsindən sonrakı günlərdə aparılır;
• sitologiya və yaxma öncəsi bir neçə gün cinsi əlaqədən və vaginal vasitələrdən çəkinmək lazımdır;
• USM-in növündən asılı olaraq sidik kisəsinin dolu olması tələb oluna bilər;
• dərman allergiyaları, hamiləlik ehtimalı və xroniki xəstəliklər barədə həkimə əvvəlcədən məlumat verin;
• əvvəlki USM, analiz və çıxarışları özünüzlə götürün.

Müayinədən sonra nəticə tək başına deyil, şikayətlər və baxış nəticələri ilə birlikdə qiymətləndirilir. Mətndə yazılan terminlər narahatlıq doğura bilər, ona görə nəticələri özünüz yozmaq əvəzinə həkimlə müzakirə etmək daha doğrudur. Həkim lazım olarsa əlavə müayinə və ya müşahidə planı təklif edir.

Diaqnostika yalnız xəstəliyi tapmaq üçün deyil, həm də sağlamlığı təsdiqləmək üçündür. Nəticə normaldırsa, həkim növbəti profilaktik müayinənin vaxtını məsləhət görür.