Epileptik tutma zamanı insan huşunu itirir, bütün bədəni qıcolur, sonra bir müddət çaşqın və yuxulu olur. Tutmaların əksəriyyəti bir neçə dəqiqəyə öz-özünə keçir. İlk yardımın məqsədi — insanı zədədən qorumaq və tutmanın müddətini qeyd etməkdir.
Əlamətlər
- Qəfil huş itməsi, yıxılma
- Bədənin gərilməsi, sonra ritmik qıcolmalar
- Ağızda köpük, dilin dişlənməsi
- İstəmsiz sidik ifrazı
- Tutmadan sonra çaşqınlıq, yuxululuq, baş ağrısı
- Bəzi tutmalarda — baxışın donması, məqsədsiz hərəkətlər, ətrafa reaksiyanın olmaması
Nə etməli
-
Vaxtı qeyd edin
Tutmanın başlama vaxtını qeyd edin.
-
Zədədən qoruyun
Ətrafdan iti, bərk əşyaları götürün, başın altına yumşaq bir şey qoyun. Eynəyi çıxarın, boyun ətrafındakı sıx paltarı boşaldın.
-
Saxlamayın
Qıcolan hərəkətləri əllə dayandırmağa çalışmayın.
-
Tutma bitdikdən sonra
İnsanı yan üstə bərpa vəziyyətinə çevirin, nəfəsini yoxlayın. Onunla sakit danışın, tam özünə gələnə qədər yanında qalın.
-
Müşahidə
Tutmanın necə keçdiyini, müddətini yadda saxlayın — həkim üçün çox vacib məlumatdır.
Nə etmək olmaz
- Ağıza qaşıq, barmaq və ya başqa əşya salmayın — dişlər və çənə zədələnə bilər, dili udmaq mümkün deyil
- Qıcolmaları güclə saxlamayın
- Tutma zamanı və tam özünə gəlməmiş içki, dərman verməyin
- Zərərçəkəni tutma zamanı yerindən tərpətməyin, təhlükəli yerdə deyilsə
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
103-ə zəng edin, əgər:
- tutma 5 dəqiqədən çox davam edir;
- tutmalar bir-birinin ardınca gəlir və arada huş qayıtmır;
- bu, insanın ilk tutmasıdır;
- tutmadan sonra nəfəs pozulub və ya huş uzun müddət qayıtmır;
- tutma suda baş verib, zədə alınıb;
- zərərçəkən hamilədir, şəkərli diabeti var.
Uşaqlarda
Uşaqlarda yüksək hərarət fonunda qıcolmalar — febril qıcolmalar — tez-tez olur. Ətraflı: «Febril qıcolmalar». Uşaqda istənilən ilk qıcolma həkim müayinəsi tələb edir.
Tez-tez verilən suallar
Xeyr, bu mifdir. Ağıza əşya salmaq isə diş və çənə zədəsinə, kömək edənin barmağının dişlənməsinə səbəb olur.
